Gotowanie na parze to tradycyjny sposób obróbki termicznej żywności znany od wieków i praktykowany do dziś. To najlepsza metoda przygotowywania zdrowych i niskokalorycznych dań. Podczas zwykłego gotowania większość witamin i minerałów rozpuszcza się w wodzie, która następnie zostaje wylana. W ten sposób tracimy od 35 do 70% wartości pożywienia, które trafia na talerz. Tymczasem gotowanie na parze w garnku ze specjalnym wkładem lub w coraz chętniej kupowanym parowarze pozwala nie tylko zachować prawie wszystkie cenne elementy, ale jest wyjątkowo proste i ekonomiczne. Zalety gotowania na parze Naczynia do gotowania na parze Parowar elektryczny Garnek do gotowania na parze Naczynie do gotowania na parze w kuchence mikrofalowej Wkłady i sita do gotowania na parze Co gotować na parze, czyli przepisy na zdrowy obiad Zielone szparagi na parze z sosem pomarańczowo-śmietanowym Białe szparagi z młodymi ziemniakami, jajkami i szynką Warzywne szaszłyki na parze Nacinane ziemniaki na parze z papryką i koperkiem Ryba na parze z zielonymi warzywami Pampuchy, czyli drożdżowe kluski na parze 1. Zalety gotowania na parze Jesień to wymarzona pora roku, by rozpocząć kuchenną przygodę ze zdrowym gotowaniem na parze. Wszechobecne bogactwo dojrzałych warzyw i owoców przeróżnych gatunków daje ogromne możliwości łączenia intensywnych smaków i aromatów, a przyrządzanie potraw na parze gwarantuje ich zachowanie. Posiłki przygotowane na parze oprócz wyjątkowych walorów smakowych mają wiele innych zalet. Przede wszystkim zachowują najwięcej wartości odżywczych i są łagodne dla układu pokarmowego. Obiady na parze można przygotowywać dla dzieci i osób starszych, a także karmiących matek, które chcą pozbyć się stopniowo zbędnych kilogramów pozostałych po ciąży. Gotowane warzywa na parze po dokładnym zmiksowaniu można podawać bez obaw niemowlętom od czwartego miesiąca życia. To zdrowy i bezpieczny sposób na poszerzenie diety o nowe smaki i zdrowe składniki pełne cennych witamin. Gotowanie warzyw na parze sprawia, że zachowują jędrną i sprężystą konsystencję, nie przypalają się bez użycia tłuszczu i nie rozgotowują tak, jak gotowane w wodzie. Za pomocą pary, w odpowiednim naczyniu, możemy przygotować praktycznie wszystkie rodzaje potraw. Od wspomnianych warzyw, które zachowują swój naturalny aromat i kolor, po przeróżne mięsa i ryby bez potrzeby dodawania tłuszczu. Na parze możemy ugotować również z powodzeniem jajka, owoce morza i grzyby, a nawet makaron, ryż i kaszę. 2. Naczynia do gotowania na parze Choć gotowanie na parze stosowane jest z powodzeniem od wieków, wciąż powstają nowe pomysły na konstrukcję i unowocześnianie naczyń przeznaczonych do parowania. Parowar elektryczny Dobrym przykładem nowoczesnych rozwiązań jest parowar elektryczny. To proste urządzenie składające się przeważnie z kilku części, w których możemy ułożyć wszystkie składniki i gotować je równocześnie. Dzięki temu oszczędzamy nie tylko energię i czas, ale redukujemy również ilość naczyń do zmywania. Parowar elektryczny wyposażony jest na ogół w czasomierz, który umożliwia precyzyjne ustawienie czasu potrzebnego do parowania różnych rodzajów produktów i wyłączenie urządzenia w odpowiednim momencie. W elektrycznych parowarach ścianki części, w których układamy składniki potrawy najczęściej są przezroczyste, co pozwala kontrolować proces parowania bez podnoszenia pokrywki. Parowar elektryczny to urządzenie bardzo wydajne, praktyczne i łatwe w obsłudze. Pozwala gotować potrawy na parze bez potrzeby użycia kuchenki. Aby parowar dobrze spełniał swoje zadanie i służył długo, wystarczy pamiętać o podstawowych zasadach użytkowania: Do każdego gotowania należy używać tylko świeżej wody. Nie powinno się używać wody, która pozostała z wcześniejszego gotowania lub długo stała w parowarze. Przy gotowaniu na kilku poziomach, na najniższym należy ułożyć produkty tak, by pozostawić między nimi niewielkie przestrzenie potrzebne do prawidłowej cyrkulacji pary, która powinna dotrzeć swobodnie na wszystkie poziomy parowaru. Produkty, które wymagają dłuższego działania pary należy ułożyć na najniższym poziomie, natomiast te, które szybciej osiągają miękką konsystencję powinny znaleźć się wyżej. Do parowaru nie należy wkładać zamrożonego mięsa ani ryby, ponieważ rozmrożona woda spłynie w dół, zapełni zbiornik na ściekające soki i stanie się źródłem nieprzyjemnego zapachu. Mrożone warzywa zawierają niewielką ilość wody, dlatego można rozmrozić je w parowarze, jednak w takim wypadku należy ustawić dłuższy czas gotowania. Garnek do gotowania na parze Oprócz elektrycznych parowarów mamy również do wyboru nieco tańsze, ale równie skuteczne rozwiązania. Najbardziej popularnym naczyniem przeznaczonym do użytku na kuchence jest garnek do gotowania na parze składający się z trzech ustawianych na sobie części i dopasowanej pokrywki. Zasada działania jest taka sama, jak w parowarze elektrycznym. Aby ugotować potrawę na parze, do dolnego garnka nalewamy wodę i ustawiamy na nim kolejno perforowane części z ułożonymi składnikami. Gotująca się woda powoduje, że gorąca para ogrzewa produkty ułożone na wszystkich poziomach. Tak jak w przypadku elektrycznego parowaru, na dole układamy produkty wymagające dłuższej obróbki, a wyżej krótszej. Produkty na najniższym poziomie należy ułożyć na tyle luźno, by para mogła swobodnie krążyć i przechodzić na wyższe poziomy garnka. Typowy, kilkuelementowy garnek do gotowania na parze może być wykorzystywany w całości do równoczesnego gotowania wszystkich składników obiadu lub pojedynczo do jednego produktu. Natomiast dolną część, która ma formę zwykłego garnka można w razie potrzeby używać razem z pokrywką do zwykłego gotowania w wodzie. Naczynie do gotowania na parze w kuchence mikrofalowej Do gotowania na parze można wykorzystać również kuchenkę mikrofalową. Warzywa, mięso i inne produkty przyrządzone w mikrofali zachowują prawie wszystkie cenne witaminy i minerały oraz właściwości takie jak smak, konsystencja, kolor i aromaty. Jedyną wadą tej metody jest podyktowana objętością kuchenki ograniczona ilość gotowanych równocześnie produktów. Natomiast ogromną zaletą jest znacznie krótszy czas potrzebny na uzyskanie pożądanego efektu. Gotowanie na parze w mikrofalówce odbywa się znacznie szybciej i w przypadku warzyw przy mocy ustawionej na około 500W trwa zaledwie kilka minut. W tym celu należy zaopatrzyć się w odpowiednie naczynie przystosowane do gotowania na parze w kuchence mikrofalowej. Zazwyczaj składa się z pojemnika na wodę, ustawianego na nim sita i dopasowanej pokrywki. W mikrofalówce można ugotować również bardzo szybko ryż na parze. Przed umieszczeniem w naczyniu należy pamiętać o dokładnym przepłukaniu ziaren pod bieżącą wodą, aby usunąć z ich powierzchni skrobię, która powoduje kleistość. Dzięki temu zapobiegniemy przywieraniu i sklejaniu się ryżu podczas gotowania. Przepłukany ryż można wstępnie namoczyć, aby wchłonął więcej wody. Tak przygotowany ryż umieszczamy w naczyniu i ustawiamy moc na 700W. Dla 100 gramów ryżu zazwyczaj wystarczy ustawić czas gotowania na około 8 minut. Wkłady i sita do gotowania na parze Jeśli nie posiadamy elektrycznego parowaru ani kuchenki mikrofalowej, możemy wykorzystać wkłady do gotowania na parze wstawiane do zwykłego garnka. Najbardziej popularny i przystępny cenowo jest wkład w formie rozkładanego, stalowego sitka. Dzięki ruchomej konstrukcji koszyka łatwo dostosujemy je do wielkości posiadanego garnka, a po złożeniu schowamy do niewielkiej szuflady. Gotowanie na parze za pomocą takiego sitka jest wyjątkowo proste. Wstawiamy sitko do zwykłego garnka, wlewamy wodę do poziomu sitka i układamy w nim wybrane produkty. Jeśli chcemy jednocześnie ugotować produkty, które wymagają różnego czasu parowania, najpierw układamy te, które gotują się dłużej i sukcesywnie dodajemy resztę. Znacznie wygodniejszy w użytkowaniu oraz utrzymaniu czystości jest stalowy, ażurowy wkład do gotowania na parze o stałej średnicy. Ponieważ tego typu wkład nie ma możliwości regulacji, należy przed zakupem dokładnie sprawdzić średnicę garnka, do którego chcemy dopasować wkład. Kolejnym rodzajem wkładu jest sito do gotowania na parze wykonane z żaroodpornego plastiku. Tak jak w wypadku stalowego wkładu, średnicę sita dobieramy do średnicy posiadanego garnka. Do takiego sita warto dodatkowo dobrać pasujący średnicą talerz do gotowania na parze, który możemy umieścić na sicie, aby ugotować na nim równocześnie dodatkowe składniki potrawy. Talerz może posłużyć również do ugotowania jajecznicy na parze bez odrobiny tłuszczu. Jajecznica przygotowana w ten sposób jest lekkostrawna i wyjątkowo delikatna. 3. Co gotować na parze, czyli przepisy na zdrowy obiad Na parze możemy przygotowywać potrawy różnego rodzaju. Począwszy od wytrawnych dań obiadowych w całości ugotowanych w parowarze lub wielopoziomowym garnku, przez lekkie dodatki w postaci delikatnych warzyw parowanych na rozkładanym sicie, po słodkie desery w postaci drożdżowych klusek i ciast. Zielone szparagi na parze z sosem pomarańczowo-śmietanowym Szparagi gotowane na parze to nie tylko danie dla amatorów zdrowej żywności, ale przede wszystkim rarytas dla koneserów wykwintnej kuchni. Oprócz wysokiej zawartości witamin i cennych składników odżywczych szparagi charakteryzują się szlachetnym smakiem, który znakomicie komponuje się z różnymi rodzajami sosów. Szparagi przed obróbką termiczną nie wymagają specjalnego przygotowania – wystarczy je odpowiednio obrać. Aby prawidłowo obrać szparagi, w pierwszej kolejności odcinamy lub odłamujemy zdrewniałą końcówkę. Najczęściej niepotrzebna końcówka odłamuje się dokładnie w miejscu gdzie kończy się jej zdrewniały fragment. Następnie za pomocą ostrego nożyka lub wygodnego obieraka do jarzyn zdzieramy twarde włókna i skórkę. Białe szparagi obieramy w całości, w kierunku od góry do dołu, zaczynając tuż poniżej główki, natomiast zielone, które mają delikatną skórkę wystarczy obrać na dole, na odcinku jednej trzeciej długości. Sezon na szparagi jest wyjątkowo krótki, ale w wielu sklepach z pewnością dostaniemy również szparagi mrożone. Szparagi, tak jak i inne warzywa mrożone możemy gotować na parze również poza sezonem. Składniki: zielone szparagi 2 pomarańcze 4 pełne łyżki śmietany 30% 1 łyżka mąki 1 łyżeczka cukru sól pieprz ziołowy Przygotowanie: Zielone szparagi starannie obieramy, płuczemy pod bieżąca wodą, układamy na sitku lub górnej części garnka do gotowania na parze i delikatnie solimy. Do garnka wlewamy wodę do wysokości sitka. Kiedy woda się zagotuje, wstawiamy sito ze szparagami i przykrywamy pokrywką. Średni czas gotowania na parze dla szparagów to 10-15 minut w zależności od wielkości i grubości. Oddzielnie przygotowujemy sos. Do niewielkiego rondelka wlewamy śmietanę, którą podgrzewamy. Następnie ciągle mieszając, dodajemy powoli sok, łyżkę mąki, cukier i szczyptę soli. Na mniejszym ogniu mieszamy tak długo, aż sos zrobi się jednolity i gęsty. Kiedy szparagi będą gotowe, układamy je na eleganckim talerzu, polewamy przygotowanym sosem i posypujemy ziołowym pieprzem. Dodatkowo możemy udekorować talerz cząstkami pomarańczy i posypać startą, pomarańczową skórką. Białe szparagi z młodymi ziemniakami, jajkami i szynką Jeśli szukamy pomysłu na zdrowy i smaczny obiad na parze, warto sięgnąć po białe szparagi. Ugotowane na parze razem z młodymi ziemniakami, jajkiem i plasterkiem szynki parmeńskiej stworzą aromatyczną kompozycję smaków i pożywne, pełnowartościowe danie obiadowe. Aby wszystkie składniki dania ugotować na parze jednocześnie, najlepiej zaopatrzyć się w garnek do gotowania na parze z potrójnym wkładem parowym. To praktyczne rozwiązanie umożliwia sukcesywne dostawianie wkładów ze składnikami wymagającymi krótszego parowania. Składniki: białe szparagi młode ziemniaki średnie jajka szynka parmeńska masło sól pieprz zielona pietruszka Przygotowanie: Zielona pietruszkę płuczemy, osuszamy i drobno siekamy. Młode ziemniaki obieramy lub dokładnie szorujemy skórkę szczoteczką do jarzyn. Oczyszczone ziemniaki płuczemy pod bieżąca wodą, układamy na pierwszym wkładzie, delikatnie solimy i posypujemy posiekaną pietruszką. Białe szparagi obieramy w całości za pomocą obieraka do jarzyn, pozostawiając delikatne główki. Następnie płuczemy pod bieżąca wodą, układamy na drugim wkładzie i delikatnie solimy. Jajka w skorupkach ostrożnie myjemy ciepłą wodą, osuszamy i układamy na trzecim wkładzie. Do podstawy garnka wlewamy taką ilość wody, aby sięgała do wysokości pierwszego wkładu. Kiedy woda się zagotuje, wstawiamy wkład z ziemniakami i pod przykryciem gotujemy na parze około 10-15 minut. Następnie zdejmujemy pokrywkę i dostawiamy wkłady ze szparagami i jajkami. Całość przykrywamy ponownie pokrywką i gotujemy kolejne 12-14 minut. Aby uniknąć poparzenia gorącą parą, przed dostawianiem i zestawianiem wkładów lub ewentualnym sprawdzeniem twardości warzyw warto założyć rękawice kuchenne. Jak długo gotować na parze poszczególne składniki? Należy wziąć pod uwagę przede wszystkim ich wielkość. Aby przyspieszyć parowanie ziemniaków, można je pokroić na ćwiartki. Natomiast na gotowanie na parze większych ziemniaków w całości trzeba przeznaczyć około 40 minut. W międzyczasie w niewielkim rondelku roztapiamy masło. Ugotowane jajka przekładamy do miseczki i hartujemy zimną wodą. Następnie obieramy ze skorupek, kroimy na pół i układamy razem z plastrami szynki na talerzach. Dokładamy gorące ziemniaki i szparagi. Całość polewamy roztopionym masłem i podajemy na gorąco. Warzywne szaszłyki na parze Szaszłyki przygotowane na parze to znakomite danie dla osób będących na diecie beztłuszczowej lub wszystkich amatorów zdrowej i wegańskiej kuchni. Największe zalety szaszłyków na parze to zachowanie intensywnych aromatów i smaków warzyw, większości zawartych w nich witamin i składników odżywczych, a także pięknych kolorów. Są smaczne, delikatne, aromatyczne i intensywnie kolorowe. Składniki: średniej wielkości marchewki małe cukinie małe pomidory czerwona cebula zielona papryka czerwona papryka żółta papryka pieczarki zioła prowansalskie świeży rozmaryn lub zielona pietruszka sól pieprz Akcesoria: patyczki do szaszłyków Przygotowanie: Marchewkę i cukinię obieramy, dokładnie myjemy pod bieżąca wodą i kroimy w plastry. Pomidory dokładnie myjemy, a następnie kroimy na pół lub na szerokie plastry w zależności od ich wielkości. Cebulę obieramy i kroimy na ćwiartki. Kolorową paprykę dokładnie myjemy i przecinamy wzdłuż na pół. Usuwamy ogonek wraz z gniazdem nasiennym i dokładnie oczyszczamy z pestek. Po całkowitym oczyszczeniu kroimy na mniejsze kawałki. Pieczarki myjemy pod bieżącą wodą i kroimy w ćwiartki. Wszystkie pokrojone składniki nadziewamy po kolei na patyczki do szaszłyków tak, by kolory układały się na przemian. Szaszłyki delikatnie posypujemy solą, pieprzem i ziołami prowansalskimi. Następnie przekładamy do naczynia do gotowania na parze i gotujemy około 15 minut lub do uzyskania odpowiedniej miękkości. Gotowe szaszłyki podajemy na eleganckim półmisku i przystrajamy świeżym rozmarynem lub listkami zielonej pietruszki. Serwujemy na ciepło delikatnie skropione oliwą z oliwek. Nacinane ziemniaki na parze z papryką i koperkiem Składniki: ziemniaki średniej wielkości czerwona papryka czosnek koperek oliwka z oliwek pieprz ziołowy sól Przygotowanie: Ziemniaki dokładnie obieramy za pomocą wygodnego obieraka i myjemy pod bieżąca wodą. Następnie każdą bulwę kładziemy na drewnianą łyżkę i ostrożnie nacinamy w poprzek tak, by powstały szczeliny. Dzięki umieszczeniu ziemniaka na łyżce nie przetniemy go całkowicie. Paprykę myjemy, osuszamy i przecinamy na pół. Usuwamy ogonek, gniazda nasienne i dokładnie oczyszczamy miąższ ze wszystkich pestek. Następnie drobno siekamy i przekładamy do miseczki. Czosnek oczyszczamy z łupinek, drobno siekamy i dodajemy do posiekanej papryki. Koperek płuczemy pod bieżąca wodą, osuszamy, drobno siekamy i wsypujemy do miseczki z papryką. Wszystkie składniki dokładnie mieszamy, dodając niewielką ilość oliwy z oliwek. Nacięte ziemniaki układamy w naczyniu do gotowania na parze i delikatnie solimy. Przygotowanym paprykowym farszem wypełniamy nacięte szczeliny ziemniaków i posypujemy całość ziołowym pieprzem. Gotowanie na parze naciętych ziemniaków średniej wielkości trwa zazwyczaj około 20 minut. Ryba na parze z zielonymi warzywami Ryba gotowana na parze to najbardziej delikatnie i lekkostrawne mięso. Polecane osobom z problemami trawiennymi oraz wszystkim amatorom zdrowej kuchni. Najlepiej smakuje w towarzystwie zielonych warzyw, które zawierają cenne witaminy dobrze przyswajane z niewielką ilością rybiego tłuszczu. Ryba na parze jest daniem łatwym do wykonania i możemy ją przyrządzić bez parowaru. Wystarczy popularny garnek do gotowania na parze lub zwykły garnek, do którego wstawimy wygodne, rozkładane sitko. Składniki: filety z ryby brokuły szparagi świeży ogórek cytryna sól zielona pietruszka Przygotowanie: Filety z ryby dokładnie myjemy, osuszamy papierowym ręcznikiem i skrapiamy sokiem z cytryny. Brokuły płuczemy pod bieżącą wodą i dzielimy na mniejsze części. Szparagi obieramy i płuczemy pod bieżącą wodą. Ogórka myjemy pod bieżącą wodą, osuszamy i kroimy w plasterki. Do garnka wlewamy wodę do poziomu wstawianego sita. Kiedy woda zacznie się gotować, układamy na sicie rybę, brokuły i szparagi. Całość delikatnie solimy i gotujemy pod przykryciem na parze około 15 minut. Ugotowane składniki układamy na talerzu, dodajemy plasterki świeżego ogórka i przystrajamy listkami zielonej pietruszki. Przepis na Pampuchy, czyli drożdżowe kluski na parze Pampuchy to znane w całej Polsce, tradycyjne danie występujące pod wieloma regionalnymi nazwami – pampuchy, buchty, parowańce, parzaki, parowce czy po prostu pyzy na parze. Pod tymi nazwami kryją się mięciutkie, drożdżowe kluski w formie niewielkiej bułeczki, które wielu osobom kojarzą się z dzieciństwem. Ich delikatny i neutralny smak komponuje się idealnie zarówno ze słonymi, jak i słodkimi dodatkami. Można je serwować z sosami mięsnymi, grzybowymi lub duszonymi warzywami. W wersji słodkiej smakują znakomicie z owocową konfiturą, gotowanymi lub świeżymi jagodami ze śmietaną oraz zmiksowanymi z cukrem świeżymi truskawkami. Składniki: 500 g mąki pszennej 25 g świeżych drożdży 1 szklanka ciepłego mleka 2 jajka 3 łyżki roztopionego masła 1 łyżeczka cukru szczypta soli olej Przygotowanie: W pierwszej kolejności przygotowujemy drożdżowy zaczyn. W tym celu wlewamy ciepłe mleko do większego naczynia i rozpuszczamy w nim cukier oraz dwie łyżki mąki. Następnie dodajemy pokruszone drożdże i mieszamy tak długo, aż się rozpuszczą. Całość odstawiamy w ciepłe miejsce na około 15 minut, aby drożdże zaczęły pracować. Pozostałą mąkę przesiewamy przez sito do większej miski i dodajemy rozpuszczone masło, jajka i szczyptę soli. Mieszając, stopniowo dodajemy drożdżowy zaczyn. Po dokładnym wymieszaniu wyrabiamy ciasto tak długo, aż uzyska jednolitą konsystencję i zacznie odchodzić od brzegów naczynia. Całość przykrywamy bawełnianą ścierką i odstawiamy w ciepłe miejsce, aby ciasto spokojnie podrosło. Po godzinie ciasto powinno podwoić swoją objętość. Wyrośnięte ciasto przekładamy na stolnicę obsypaną mąką i delikatnie wałkujemy do grubości 2 cm. Z rozwałkowanego ciasta wykrawamy równe kółka za pomocą szklanki. Formujemy z nich małe bułeczki, układamy na desce oprószonej mąką i odstawiamy na 10-15 minut, by jeszcze podrosły. W tym czasie wypełniamy wodą garnek do gotowania na parze tak, by nie sięgała górnego sita. Doprowadzamy do wrzenia, a kiedy to nastąpi zmniejszamy moc, pozwalając gotować się wodzie na mniejszym ogniu. Na górnym sicie delikatnie posmarowanym olejem układamy podrośnięte kluski, przykrywamy pokrywką i gotujemy na parze około 10 minut. W tym czasie nie podnosimy pokrywki, aby nie zmniejszyć parowania. W razie potrzeby długość gotowania dostosowujemy do wielkości klusek. Gotowe kluski przekładamy na talerze i polewamy wcześniej przygotowanym mięsnym lub warzywnym sosem, a w wersji słodkiej gęstą śmietaną, owocową konfiturą lub innym ulubionym dodatkiem. Polska, tradycyjna kuchnia bazuje na dużej ilości tłuszczu. Jemy na ogół zbyt tłusto, korzystając najczęściej ze smażenia, duszenia i gotowania w wodzie. Gotowanie na parze jest normą w kuchniach dalekiego wschodu, dzięki czemu chroniczna otyłość i związane z tym problemy występują znacznie rzadziej. Właściwości zdrowotne gotowania na parze spowodowały, że metoda stała się popularna praktycznie na całym świecie. Warto korzystać z niej jak najczęściej, tym bardziej, że mamy dziś w zasięgu ręki rozwiązania, dzięki którym gotowanie na parze jest nie tylko zdrowe, ale również przyjemne.