KRAJOBRAZ – PASY RZEŹBY TERENU W POLSCE; Na podstawie wysokości bezwzględnej i ukształtowania powierzchni można wyróżnić główne jednostki ukształtowania powierzchni: niziny, wyżyny i góry. Cechą charakterystyczną ukształtowania powierzchni Polski jest pasowy układ rzeźby terenu. W każdym pasie wyróżniono mniejsze jednostki – krainy geograficzne czyli obszary wyróżniające się podobnymi cechami krajobrazowymi i geologicznymi. Zostały one usystematyzowane w pasach rzeźby terenu: pas pobrzeży (niziny nadmorskie), pas pojezierzy, pas Niziny Środkowopolskie, pas wyżyn (Wyżyny Polskie), pas kotlin (Kotliny Podkarpackie), pas gór. Na ukształtowanie powierzchni Polski wpływ miały geologiczne procesy wewnętrzne (procesy górotwórcze, procesy lądotwórcze, procesy wulkaniczne, trzęsienia ziemi) i zewnętrzne (wietrzenie, erozja, ruchy masowe, akumulacja). Charakterystyczną cechą ukształtowania powierzchni Polski jest pasowość. Pasy wyższe (góry, wyżyny, pojezierza) rozdzielone są pasami niższymi (nizinami, kotlinami). W Polsce zdecydowanie przeważają niziny — zajmują ok. ¾ całego obszaru. Niziny nadmorskie (pobrzeża) Rzeźba mało urozmaicona; na wybrzeżu wydmy porośnięte lasem, piaszczyste plaże lub klify; rozległe obszary pokrywają pola uprawne, w dużych nadmorskich miastach znaczne powierzchnie zajmuje infrastruktura portowa; ogromne znaczenie ma turystyka. Główne procesy Przebieg kształtowania się rzeźby Procesy zewnętrzne – erozja morska i ruchy masowe Rzeźba tworząca się współcześnie Fale morskie niszczą brzegi, powodując osunięcia ziemi i powstanie klifów (wybrzeże wysokie) Procesy zewnętrzne – akumulacja morska i rzeczna Rzeźba tworząca się współcześnie Fale oraz wiatr nanoszą piasek, tworząc plaże (wybrzeże niskie), mierzeje, wydmy Przy ujściach rzek gromadzi się materiał skalny i organiczny, który buduje na przykład deltę Wisły na Żuławach Pojezierza Pagórkowate i faliste niziny; rzeźba bardzo urozmaicona, tworząca malowniczy krajobraz z licznymi jeziorami, wokół których rozciągają się pola i lasy; mało jest żyznych gleb, więc dużą część obszarów bezleśnych stanowią łąki i pastwiska; zabudowa wiejska jest raczej rozproszona; brak okręgów przemysłowych; niewielkie miasta pełnią rolę ośrodków turystycznych. Jezioro Boczne oraz Niegocin, Leinadz2009 [CC BY-SA ( via Wikimedia Commons” Główne procesy Przebieg kształtowania się rzeźby Procesy zewnętrzne – związane z działalnością lądolodu, erozja, akumulacja, ruchy masowe Plejstoceński lądolód skandynawski przyczynił się do pofałdowania terenu Powstały typowe formy polodowcowe, np. moreny, pradoliny, sandry Po ustąpieniu lądolodu liczne zagłębienia terenu wypełniła woda, tworząc jeziora Niziny Środkowopolskie Rzeźba mało urozmaicona; szerokie doliny wielkich rzek; dominuje krajobraz rolniczy; dominują tereny rolnicze: pola uprawne, sady, łąki i pastwiska; na Nizinie Wielkopolskiej wydobywa się węgiel brunatny i gaz ziemny, na Nizinie Śląskiej rudy miedzi. Główne procesy Przebieg kształtowania się rzeźby Procesy zewnętrzne – przeważnie akumulacja Na dużych głębokościach występują osady i fałdowania z mezozoiku i paleozoiku Przykryte zostały grubą warstwą osadów kenozoicznych pochodzących z akumulacji rzecznej, wiatrowej i lodowcowej Wyżyny Rzeźba uzależniona od rodzaju skał w podłożu; występują jaskinie, wąwozy, ostańce skalne; zagospodarowanie jest silnie uzależnione od warunków naturalnych: na zachodzie (Wyż. Śląska) powstała aglomeracja górnośląska bazująca na zasobach węgla kamiennego, a na wschodzie (Wyż. Lubelska) dominują tereny rolnicze rozwinięte dzięki żyznym glebom. Główne procesy Przebieg kształtowania się rzeźby Procesy wewnętrzne – ruchy górotwórcze Najstarsze Góry Świętokrzyskie wypiętrzyły się w orogenezie kaledońskiej Procesy zewnętrzne – akumulacja morska, erozja rzeczna i wiatrowa, wietrzenie mechaniczne i chemiczne (kras), ruchy masowe Przez długi czas były niszczone przez procesy zewnętrzne Większość skał w całym pasie pochodzi z ery mezozoicznej, kiedy obszar ten pokrywało morze, na dnie którego gromadziły się osady Procesy wewnętrzne – ruchy górotwórcze Na początku ery kenozoicznej alpejskie ruchy górotwórcze przyczyniły się do podniesienia terenu Procesy zewnętrzne – akumulacja morska, erozja rzeczna i wiatrowa, wietrzenie mechaniczne i chemiczne (kras), ruchy masowe Późniejsze procesy zewnętrze ponownie działały obniżająco i wyrównująco Kotliny Równinny, wąski pas z monotonną rzeźbą; przepływa przez nie Wisła i jej niektóre dopływy; obok terenów rolniczych rozwinęły się tu ośrodki przemysłowe, ponieważ obszar ten obfituje w surowce mineralne (sól kamienną, ropę naftową i gaz ziemny). Główne procesy Przebieg kształtowania się rzeźby Procesy wewnętrzne – alpejskie ruchy górotwórcze Zapadliska powstałe w czasie wypiętrzania się Karpat Procesy zewnętrzne – akumulacja morska, rzeczna, wiatrowa, lodowcowa Na dnie obniżeń gromadziły się osady morskie, po wyparowaniu wody powstały pokłady soli w Wieliczce i Bochni Później zostały zasypane osadami nanoszonymi przez rzeki, wiatr i lądolód Karpaty Najwyższy pas rzeźby z dwoma głównymi łańcuchami górskimi: Karpatami i Sudetami; duże nachylenie stoków utrudnia zagospodarowanie gór; ludzie osiedlali się przede wszystkim w dolinach i kotlinach śródgórskich, gdzie dominuje rolnictwo, w wyższych duże znaczenie ma turystyka. Główne procesy Przebieg kształtowania się rzeźby Procesy wewnętrzne – fałdowania orogenezy alpejskiej Na przełomie mezozoiku i kenozoiku na dnie morza gromadziły się osady – powstał tzw. flisz karpacki składający się z naprzemiennych warstw piaskowców i łupków Warstwy te zostały silnie pofałdowane w czasie alpejskich ruchów górotwórczych Procesy zewnętrzne – erozja i akumulacja wodno‑lodowcowa, wietrzenie, ruchy masowe Procesy zewnętrzne (erozja, wietrznie, ruchy masowe na stokach) obniżały teren gór, rzeki wyżłobiły długie doliny w Beskidach, a lodowce wysokogórskie – szerokie doliny w Tatrach Tatry Wysokie – najwyższa część Tatr – zbudowane są głównie z twardych, odpornych granitów, które powstały dużo wcześniej (pod koniec paleozoiku) i dlatego pozostały najwyższym pasmem Sudety Źródło: 2016 Masyw Śnieżnika – Sudety, Jacek Halicki [CC BY-SA ( via Wikimedia Commons; Główne procesy Przebieg kształtowania się rzeźby Procesy wewnętrzne – ruchy górotwórcze Fałdowane i wypiętrzane w paleozoiku (orogeneza kaledońska i hercyńska) Procesy zewnętrzne – erozja i akumulacja wodno‑lodowcowa, wietrzenie, ruchy masowe Potem prawie całkowicie zrównane Procesy wewnętrzne – ruchy górotwórcze, działalność wulkanów Na początku kenozoiku w związku z działaniem alpejskich sił górotwórczych wystąpiło popękanie górotworu i przesunięcia warstw skalnych Powstały liczne uskoki i zapadliska, Kotlina Kłodzka i Kotlina Jeleniogórska Szczeliny skalne często wypełniała magma, tworząc tzw. intruzje, np. granitowe, bazaltowe Magma wydobywała się też na powierzchnię jako lawa wulkaniczna Procesy zewnętrzne – erozja i akumulacja wodno‑lodowcowa, wietrzenie, ruchy masowe W Karkonoszach powstają kotły i doliny polodowcowe. W całych Sudetach następuje ponowne obniżanie i wyrównywanie rzeźby Słowniczek Depresja – obszar lądu położony poniżej poziomu morza; geologiczne procesy wewnętrzne (endogeniczne) – procesy kształtujące powierzchnię Ziemi, których energia pochodzi z wnętrza Ziemi; zaliczają się do nich: procesy lądotwórcze i oceanotwórcze (ruchy epejrogeniczne), procesy górotwórcze (ruchy orogeniczne), trzęsienia ziemi, procesy wulkaniczne, geologiczne procesy zewnętrzne (egzogeniczne) – procesy kształtujące powierzchnię Ziemi, których źródłem jest energia słoneczna; zaliczają się do nich: wietrzenie – rozdrabnianie skał pod wpływem czynników atmosferycznych, ruchy masowe – przemieszczanie zwietrzeliny na stoku pod wpływem siły grawitacji, erozja – niszczenie podłoża przez rzeki, lodowce, fale morskie, wiatry, transport – przenoszenie produktów skalnych, akumulacja – osadzanie produktów skalnych, góry – obszar leżący powyżej 500 m charakterystyczne są duże wysokości względne i strome stoki; teren silnie pofałdowany, choć miejscami mogą występować obszary płaskie, tzw. równie; krzywa hipsograficzna – wykres liniowy przedstawiający podział powierzchni danego obszaru według wysokości nad poziomem morza; powierzchnie pod linią wykresu mają kolory hipsometryczne, dzięki czemu łatwiej zinterpretować cały wykres; nizina – płaski lub lekko pofałdowany teren sięgający do wysokości ok. 200–300 m w Polsce do nizin zaliczają się również pojezierza, których najwyższe wzniesienia przekraczają 300 m wyżyna – obszar położony na wysokościach od ok. 300 m do ok. 500 m w Polsce wyżyny sięgają nieco powyżej 600 m (Łysica w Górach Świętokrzyskich – 612 m w niektórych miejscach na świecie wyżyny osiągają nawet kilka tysięcy metrów wysokości bezwzględnej (np. Wyżyna Tybetańska, Wyżyna Meksykańska, Wyżyna Abisyńska); o przynależności danego obszaru do wyżyn decydują wysokości względne, które są tu znacznie mniejsze niż w górach (poniżej 300 m), toteż powierzchnia terenu jest słabiej pofałdowana; do wyżyn zaliczają się również tzw. płaskowyże, czyli obszary płaskie leżące powyżej 200 m Źródło: Licencja modułu: Współczesna rzeźba Polski a dawne wydarzenia geologiczne CC BY „PODRÓŻ PRZEZ REGIONY GEOGRAFICZNE POLSKI” Główne przyczyny obecnego ukształtowania powierzchni Polski – e-podreczniki Poland is beautiful

Szukasz miejsca do biwakowania na dziko w Polsce? Dobrze trafiłeś. Znajdziesz w tym wpisie mapę oraz instrukcję, jak z niej korzystać. Pod koniec 2019 roku opublikowaliśmy wpis, w którym z radością ogłosiliśmy, że w Polsce można wreszcie biwakować na dziko. Oczywiście z pewnymi obostrzeniami. Jeżeli chcesz się dowiedzieć jakimi, zapraszam do lektury – Czy można biwakować w polskich lasach na dziko? Od 21 listopada 2019 r. TAK!. Dzisiaj powiem wam, jak znaleźć konkretne miejsce, w którym możemy rozbić się na dziko. Najlepszym rozwiązaniem będzie Interaktywna Mapa Lasów Państwowych, która jest częścią Banku Danych o Lasach. Wygląda to tak: Interaktywna Mapa Lasów PaństwowychŹródło: Link do mapy z miejscami do spania na dziko w Polsce Przygotowałem dla was link, który otwiera mapę tak, by były pokazane jedynie obszary programu “Zanocuj w lesie”, bez całej reszty – bez granic, szlaków, innych obszarów itp. Możesz też kliknąć w zdjęcie powyżej. Jak korzystać z mapy – instrukcja Jeżeli jednak z jakiś powodów mapa nie załaduje się poprawnie, możesz sam łatwo na niej znaleźć tereny do biwakowania na dziko – do uprawiania survivalu i bushcraftu. Wybierz warstwę “Mapa zagospodarowania turystycznego” – najbardziej po prawej na liście. Na dolnym pasku kliknij przycisk “Mapy BDL”. Po załadowaniu mapy, będziesz mógł ją przefiltrować zaznaczając lub odznaczając poszczególne elementy – warstwy, korzystając z panelu po lewej. Warstwa, która cię interesuje nazywa się “Program Zanocuj w lesie“. Tę zaznacz na pewno, a resztę odznacz tak, by mapa zrobiła się dla ciebie przejrzysta. Nie musisz odznaczać wszystkich elementów – niektóre mogą być przydatne, szczególnie kiedy przybliżysz mapę. Będziesz mógł zobaczyć wiaty, miejsca parkingowe, szlaki itp. Na mapie zaznaczono również oddzielnym kolorem miejsca w których możesz korzystać z kuchenek gazowych. Pamiętaj, że na pozostałych obszarach jest to zabronione. Jeżeli nie wyłączysz wszystkich warstw w łatwy sposób znajdziesz jednak “Miejsca biwakowe“, na których z reguły jest wyznaczone również specjalne miejsce ogniskowe. Obszar w Puszczy Noteckiej, w której można się rozbić na dziko wraz z okoliczną infrastrukturą – miejscami postojowymi, miejscami biwakowymi Zgłoś swój nocleg… i inne zasady Pamiętaj, że podczas biwakowania na dziko w Polsce obowiązują cię pewne zasady. Tutaj znajdziesz wszystkie najpotrzebniejsze informacje od Lasów Państwowych. Zawsze możesz też zajrzeć do wcześniej wspomnianego wpisu, w którym szerzej opisuję ideę oraz co jest dozwolone, a co zakazane. Ciekawe jest to, że leśnicy polecają tarpy i hamaki zamiast namiotów, jako mniej ingerujące w środowisko. Tarpy i hamaki Lesovik mogą być dobrym przykładem. Dla mnie, taki zapis to dowód, że leśnicy myślą naprawdę współcześnie i postępowo! Jednym z ważniejszych zapisów jest ten, który mówi, że ”nie musisz zgłaszać swojego pobytu, chyba, że planujesz nocleg w grupie większej niż 9 osób i/lub powyżej dwóch nocy.” W innym przypadku należy wysłać mailowo zgłoszenie nie później niż 2 dni robocze przed planowanym noclegiem. W internecie łatwo znajdziesz adresy e-mail każdego z nadleśnictw. Poczekaj na odpowiedź! Bez niej nie możesz legalnie nocować w lesie. Dla pokazanego wyżej obszaru w Puszczy Noteckiej, odpowiednie jest Nadleśnictwo Sieraków, a ich adres e-mail to: sierakow@ Wybierając się do lasu, napisz więc krótką wiadomość, że zamierzasz nocować na obszarze objętym programem "Zanocuj w Lesie". Dopisz jeszcze kiedy i w ile osób się wybierasz. I to wystarczy. Mam nadzieję, że jesteś już wystarczająco zmotywowany i właśnie się pakujesz, by wreszcie się trochę powłóczyć po lesie :] Przed wypadem nie zapomnij jednak sprawdzić mapę zakazów wstępu do lasu, np. w związku z zagrożeniem pożarowym. Najważniejsze jest bezpieczeństwo! Redaktor: Karol Jędrzejewski Harcerz – turysta. Kocha ciepło i wylegiwanie się na plaży… ale ostatecznie i tak zawsze wyjeżdża na daleką północ. Jest zakochany w Skandynawii – w krajobrazach, ludziach oraz dzikiej i surowej przyrodzie. Nigdy nie potrafi sobie odmówić kąpieli w żadnym morzu, jeziorze lub rzece – metrowa warstwa lodu wcale nie jest przeszkodą – potrzebna jest wtedy tylko dobra siekiera.

obejrzyj 01:38 Thor Love and Thunder - The Loop Czy podoba ci się ten film? W poszukiwaniu cennych surowców lub miejsca na swoją posiadłość, gracze często wędrują na absurdalne odległości. W takim wypadku bardzo łatwo zgubić się w ogromnym świecie, dlatego koniecznością jest poznanie kilku sposobów oznaczania drogi do swojego domu lub spawnu. Ten poradnik pokaże kilka podstawowych metod. Miejsce spawnu[] W każdym Minecraftowym świecie istnieje indywidualny spawn gracza, do którego ten się przemieści po śmierci (chyba że gracz użył łóżka - wtedy odrodzi się obok niego). Wielu graczy buduje swoje schrony blisko spawnu, co zapobiega zgubieniu się nawet po śmierci. Warto dodać, że gracz odradza się na najwyższym bloku o tych koordynatach, więc można dokładnie w tym miejscu zrobić wysoką wieżę lub bezpieczny schron. Wieża jest bardzo widoczna z daleka, dlatego jest stosowana bardzo często. Miejsce spawnu najłatwiej znaleźć przy pomocy kompasu. Koordynaty[] Przed daleką wyprawę w głąb świata dobrym pomysłem jest wciśnięcie klawisza F3 i spisanie koordynatów podczas gdy stoimy w naszym domu. Gdy będziesz wracał, wystarczy wcisnąć ponownie klawisz F3 i manewrować tak, żeby koordynaty się zgadzały. Na powierzchni: szlaki[] Nie wszyscy gracze zamieszkują przy miejscu spawnu najczęściej z powodu niewygodnego terenu i braku surowców dookoła. Często spawn jest wyznaczony na plaży lub pustyni, a w poszukiwaniu wysokich gór i lasów równikowych gracz odchodzi na bardzo duże odległości. W takim przypadku zaleca się stawianie prostych znaków, które będą prowadziły do naszego domu. Jest to tanie rozwiązanie (np. stawianie pochodni) i często się sprawdza na długich odległościach. Metodą kosztowniejszą i zajmującą dużo czasu jest budowanie zwykłych dróg między spawnem a naszą posiadłością. Wieża widziana z daleka. Wieża z piasku[] Piasek jest blokiem, który wydobywa się bardzo łatwo i jest dobrze widoczny w większości środowisk. Zbudowanie kilku wież w wysokich górach jest przydatne przy zaznaczaniu drogi. U podnóża wieży można postawić inny, wyróżniający się blok, który będzie wskazywał kierunek podróży. Wieże z piasku są najlepiej widoczne na bardzo dużych odległościach, więc jest to dobre rozwiązanie dla graczy, którzy nie mają czasu czytać znaków. Wielu graczy preferuje budowanie wież, które oświetla się pochodniami, lawą lub płonącym netherrackiem. Bramki. Bramki[] Budowanie bramek to tania metoda oznaczania drogi. Budujemy po prostu dwa bloki kamienia lub innego surowca (oprócz ziemi, która wtopi się w środowisko), między którymi jest kratka odstępu. Tworzy to takie bramki przez które trzeba przechodzić, aby odnaleźć drogę do domu. Bramki powinno się budować w odległościach ok. 10 kratek (zależnie od trudności terenu) i wtedy będą skutecznie wskazywać drogę. Szlak oznaczony pochodniami. Pochodnie i znaki[] Najbardziej użyteczne w nocy są pochodnie, które zapobiegają pojawianiu się wrogich mobów. Stawianie znaków jest dość drogą metodą, jednak najbardziej czytelną. Śnieżna ściana[] Dobrym sposobem na oznaczenie swojego aktualnego miejsca zamieszkiwania świata jest otoczenie jej śnieżnym murem, gdyż jest on dobrze widoczny zarówno w dzień jak i w nocy. Jest to dość tani sposób, chyba, że nie ma się większego dostępu do śniegu. Słońce i księżyc[] Metoda, która nie wymaga żadnego wkładu. Po prostu spoglądamy w górę by sprecyzować gdzie jest północ i na tej podstawie wyznaczyć inne kierunki. Gdy wyruszamy w podróż, sprawdzamy w którą stronę idziemy i wracając idziemy w przeciwny kierunek. Wszystkie ciała niebieskie (również gwiazdy) poruszają się w tym samym kierunku (wschód→zachód). Metoda sprawdza się jedynie na prostych podróżach, kiedy poruszamy się jedynie w jednym kierunku. Chmury[] Chmury zawsze poruszają się na zachód i są widoczne w każdą porę dnia, więc są łatwym sposobem nawigacji. F3[] Po wciśnięciu F3 można zobaczyć, w którą stronę świata zwrócona jest nasza postać. SOUTH oznacza południe, WEST zachód, NORTH północ, a EAST wschód. Pod ziemią[] Droga do wyjścia[] Gdy trafiliśmy na bardzo dużą jaskinię, które zdarzają się dość często, dobrym wyjściem byłoby oznaczenie drogi aby zapobiec zgubieniu się. Jednym ze sposobów jest bardzo gęste oświetlenie wyjścia, co jednak nie sprawdza się przy ogromnych systemach jaskiń. Sprawdzonym sposobem, który nigdy nie zawodzi jest oświetlanie jaskiń z prawej strony podczas eksploracji. Gdy będziemy wracać na powierzchnię, wystarczy iść wzdłuż ścian z pochodniami po lewej stronie. Niektórzy gracze oznaczają mało widoczne przejścia znakami, które są bardzo dobrze widoczne. Jeżeli mamy przy sobie jakiś materiał budulcowy (na przykład bruk, możemy zaznaczać drogę w podłożu. Można też usypywać ścieżki z czerwonego proszku. Słonecznik[] Kwiatostan słonecznika, występującego od wersji jest zawsze zwrócony ku wschodowi. v • d • ePoradniki Rozpoczęcie Pierwsza noc Nawigacja Do zrobienia w Twoim schronie Główne Najlepszy biom na dom Techniki wydobywania surowców Organizacja Jak założyć własną wioskę Skróty klawiszowe Jak zdobyć płyty muzyczne Walka Walka z wrogimi mobami Nether – jak przetrwać Walka ze smokiem endu Rolnictwo i uprawy Uprawa Uprawa drzew Mechanizmy Obwody z czerwonego kamienia Bramki logiczne System komunikacji z użyciem portali do Netheru Przycisk działający na zasadzie dźwigni Tryb wieloosobowy Sposoby płatności w grach multiplayer Konfiguracja serwera Griefing Techniczne Aktualizacja LWJGL Tworzenie paczki zasobów Instalowanie snapshota Minecraft Coder Pack Do starszych wersji Jak zdobyć wszystkie osiągnięcia

9 lut 09 13:16 Ten tekst przeczytasz w 10 minut Gdy myślimy o tych odkrywcach, dzięki którym na mapach znalazło się kilka dodatkowych kontynentów, którzy nazwali góry i rzeki lub po prostu szerzyli wiedzę o dalekich zakątkach - przychodzą nam do głowy takie nazwiska jak Krzysztof Kolumb, Henry Morton Stanley, Roald Amundsen czy David Livingstone. Tymczasem mapa świata aż roi się od nazw geograficznych pochodzących od nazwisk Polaków. Spośród najbardziej znanych miejsc nazwanych na cześć konkretnych osób, wyróżnić możemy dwa szczyty w koronie świata - Mount McKinley i Mount Everest, Kolumbię - od nazwiska Kolumba, całą Amerykę - nazwaną tak na cześć Amerigo Vespucciego, Jezioro Wiktorii, Zatokę Hudsona czy Cieśninę Magellana. Ale czy Polacy powinni się czuć niczym ubodzy krewni wielkich podróżników i osobistości, użyczających swych imion i nazwisk nowo odkrywanym miejscom na Ziemi? Jak się okazuje - nie do końca, gdyż mamy swój całkiem spory wkład w nazewnictwie geograficznym. Paradoksalnie to w tych najtrudniejszych momentach naszej historii, kiedy Polska jako państwo znikła z map, jej istnienie zaznaczono na nich w inny sposób. Kiedy wielu niepokornych rodaków nie chciało podporządkować się obcej władzy, niektórzy z nich zaczęli podróżować po świecie, dzięki czemu dzisiaj możemy zdobywać australijską Górę Kościuszki, czy być jednym z nielicznych państw posiadającym własną stację antarktyczną - nazwaną imieniem Henryka Arctowskiego. Chilijski "Sługa Boży" Otóż nawet obcojęzyczne źródła wymieniają przynajmniej kilka polskich nazwisk, które odcisnęły znaczący ślad na mapie świata oraz w historii odkryć geograficznych. Trudno powiedzieć, kto jest najbardziej zasłużony w tej materii, lecz z pewnością najwięcej śladów po sobie pozostawił Ignacy Domeyko. Zwany przez wielu "obywatelem świata", urodzony w 1802 r. na terenie dzisiejszej Białorusi, znany stał się znacznie bardziej jako przybrany syn Chile - państwa, które uhonorowało go honorowym obywatelstwem i w którym dziś trudno znaleźć miasto, gdzie nie byłoby ulicy, placu, skweru czy pomnika Domeyki. Chile - kraj, o którego geografii mówi się, że jest szalona, to właśnie Domeyce zawdzięcza swą pierwszą mapę geologiczną oraz odkrycie niezwykle rzadkich złóż arsenku miedzi, zwanego dziś powszechnie domeykitem (dzięki austriackiemu mineralogowi Haidingerowi). Ale Ignacy Domeyko nie przybył do Chile jako podróżnik. Zamieszkał tam na stałe jako chemik i mineralog, a potem działał przez lata jako profesor w Institució Nacional oraz rektor Universidad de Chile! I właśnie dzięki temu w Chile jego nazwisko można spotkać niemalże na każdym kroku! Wykaz miejsc geograficznych noszących imię Ignacego Domeyki znajduje się w ramce obok, choć nie można zapominać także o wspomnianych już niezliczonych ulicach Domeyki, pomnikach czy Muzeum Mineralogicznym jego imienia w La Serenie. Ba, w 1996 r. w Chile zawiązała się nawet inicjatywa wnioskujących o uznanie Domeyki za Sługę Bożego! Australijski odkrywca Oczywiście Domeyko nie jest jedynym powodem do dumy jeśli chodzi o polskie odkrycia geograficzne. Druga znana w świecie postać to Paweł Edmund Strzelecki - jeden z pierwszych badaczy Australii. Osobistość, o której w samych superlatywach wypowiadali się chyba najbardziej znani podróżnicy XIX wieku - Henry Morton Stanley oraz David Livingstone. Strzelecki był pierwszym Polakiem, który samotnie wyruszył w podróż dookoła świata, co miało miejsce w 1834 r. Po pierwszym etapie podróży, którym były Ameryka Północna, a przede wszystkim Półwysep Huron, oraz Ameryka Południowa - w 1839 r. zawitał do Oceanii. Tam dokonał swych najznamienitszych badań geologicznych; odkrył olbrzymie złoża złota, a także wspiął się na najwyższy - jak wówczas mniemano - szczyt kontynentu, który nazwał Górą Kościuszki. Później co prawda okazało się, że w Australii znajduje się wyższa góra od tej zdobytej przez Strzeleckiego -jednak w uznaniu dla jego zasług, nazwę przeniesiono na tę naprawdę najwyższą. Strzelecki zdobył wielkie poważanie w geograficznym światku; szczególnie ceniono go za monumentalne, ponad 500-stronicowe dzieło pt. "Fizyczny opis Nowej Południowej Walii i Ziemi Van Dienena", które na długie lata stało się wyznacznikiem wiedzy o Australii. To między innymi za tę publikację otrzymał z rąk Królowej Wiktorii ordery Św. Michała i Św. Jerzego, a także honorowy doktorat uniwersytetu w Oxfordzie. Warto więc zatem przytoczyć fragment zapisków Strzeleckiego, pochodzących z jego dziennika. Zapisków, w których już wtedy określał Australię jako gościnną ziemię, o otwartych dla wszystkich gości ramionach: "Od czasu mego przyjazdu do Sydney nie mogę się nadziwić, czy naprawdę jestem w stolicy tej Botany Bay, którą opisywano jako "społeczność zdrajców", jako najbardziej zdemoralizowaną kolonię znaną w dziejach świata, jako posiadłość, która raczej rzuca cień niż blask na brytyjską Koronę... Tego samego wieczoru, zachowując wszelkie środki ostrożności, ochraniając mój zegarek i sakiewkę, uzbrojony w kij, zeszedłem na ląd... Tymczasem na ulicach Sydney panował niezmącony spokój, jakiego nie widziałem w innych portach Zjednoczonego Królestwa. Ani śladu pijaństwa czy bijatyk marynarzy, ani śladu prostytucji. George Street, Regent Street imponowały domami i sklepami, których styl przypomniał Londyn. (...) odtąd mam poczucie absolutnego bezpieczeństwa, a delikatny powiew łączy się z nastrojem i czarem samotnego spaceru! O dziesiątej wieczorem ulice są już puste." Na koniec krótka notka autorstwa samego… Karola Darwina, który otrzymawszy egzemplarz książki Strzeleckiego napisał tak: "Gratuluję Panu ukończenia pracy, która z pewnością kosztowała wiele wysiłku. Jestem zaskoczony wielością doniosłych spraw, o których Pan pisze. Niech wolno mi będzie wyrazić żal, że nie ma tam o wiele obszerniejszych wyjątków z "Dziennika podróży". Mam nadzieję, że pewnego dnia zostanie on opublikowany w całości... Z całego serca życzyłbym sobie, żeby choć czwarta część naszych angielskich autorów umiała myśleć i pisać językiem choć w połowie tak żywym, a przy tym prostym." Od Ameryki po Azję.. Strzelecki i Domeyko to nazwiska dwóch niezwykle zasłużonych dla polskich tradycji podróżniczych postaci, nazwiska nadal widoczne na mapach świata. Dzięki ich odkryciom rozsławione zostały na cały świat także inne polskie znamienitości. Na liście odimiennych nazw geograficznych widnieją nie tylko nazwiska innych podróżników, ale także żołnierzy, którzy położyli szczególne zasługi dla historii kilku obcych państw. I tu znów pojawia się… Tadeusz Kościuszko, którego imię nosi nie tylko najwyższa góra Australii, lecz również wiele miast w USA, gdzie Kościuszko uważany jest za bohatera narodowego ze względu na zasługi położone w okresie wojny o niepodległość. Jego nazwiskiem opatrzono też grupę wzgórz w Alpach Australijskich oraz wyspę u wybrzeży Alaski. Podobnie rzecz się ma z Kazimierzem Pułaskim, który z tego samego powodu co Kościuszko został patronem wielu amerykańskich miast. Nie należy zapominać o osobach z pozoru nieco mniej znanych. Chociażby o Jadwidze Toeplitz-Mrozowskiej, artystce krakowskiej, która dzięki możnemu sponsorowi wiele lat poświęciła na eksplorowanie terytorium Azji. Dziś w Pamirze, w pobliżu Jeziora Zorkul, można się natknąć na Przełęcz J. Toeplitz-Mrozowskiej (oryginalnie: Passo J. Toeplitz-Mrozowska, nazwa nadana przez Włoskie Towarzystwo Geograficzne). Podróżniczka ta była jednym z najbardziej zaznajomionych z Cejlonem oraz górami i ludami Azji Środkowej ( Kirgizami, Tadżykami) czy ludami Indii - naukowców. Polskie ślady na Syberii Jakże wiele polskich śladów pozostawiono na Syberii! Przyczyniły się do tego… klęski w powstaniach narodowych - styczniowym i listopadowym, po których to wielu Polaków wywieziono na Syberię lub też sami decydowali się na emigrację. Dotyczyło to przede wszystkim osób wykształconych, w tym wielu podróżników, badaczy i naukowców. W efekcie, jedne z najbardziej widocznych pasm górskich na mapie świata to Góry Czerskiego oraz Góry Czekanowskiego - i jedne i drugie na wschodzie Syberii. Jan Czerski prowadził na Syberii wiele badań z zakresu zoologii, paleontologii i meteorologii. Tym zagadnieniom poświęcił blisko 100 książek, a na temat jego osoby oraz badań przez niego prowadzonych powstało prawie 200 publikacji innych autorów. Imieniem Czerskiego nazwano nie tylko olbrzymie pasmo górskie, ale również trzy gatunki zwierząt wykopaliskowych, górę, dolinę oraz stanowisko archeologiczne na Syberii, a także niewielkie miasteczko. Czerski był zesłańcem politycznym na Syberii, odbył tam karę za udział w powstaniu styczniowym. Jako zesłaniec miał bardzo ograniczone prawa, stąd sam musiał się zająć własnym kształceniem w zakresie nauk przyrodniczych. Kto jednak wie, czy Czerski tak by się zachował w pamięci pokoleń, gdyby nie Aleksander Czekanowski - również więzień syberyjskich obozów po powstaniu styczniowym, ale z bardzo już wówczas uznanym nazwiskiem w świecie badaczy. Aleksander Czekanowski należał do grona najwybitniejszych badaczy Azji Północnej. Całe życie poświęcił Syberii, choć w Polsce wciąż jest słabo znany. Wiele jego dzieł wciąż jeszcze czeka na opublikowanie w Rosji, a na język polski nie zostały przetłumaczone nigdy. Ciekawostką jest to, że prawdopodobnie przyczyną śmierci naukowca było samobójstwo w wyniku posądzenia o kradzież pieniędzy na jedną z kolejnych wypraw. Czekanowski nie wytrzymał presji społecznej i przedwcześnie pożegnał się ze światem. Bądźmy więc dumni z naszej spuścizny i odwiedzajmy miejsca, które w pewien sposób poszerzają granice Polski… Pozostali "dawcy nazwisk" na mapie świata Józef Sadowski - jeden z pierwszych polskich osadników w Ameryce z początku XVII wieku,; jego imieniem nazwano zatokę w widłach rzek Ohio i Mississippi, rzekę wpadającą do Jeziora Ontario oraz wyspę na tym jeziorze Eugeniusz Romer - znakomity polski geograf, badacz Polskiego Towarzystwa Geograficznego, którego imieniem nazwano jeden z lodowców na Alasce Henryk Arctowski - w 1899 roku doczekał się ochrzczenia swoim imieniem przez szwedzkiego podróżnika de Geera najwyższej góry na Spitzbergenie, a także położonego tam lodowca oraz jednej z wysepek archipelagu na zachodniej Antarktydzie. Filip Baranowicz - zesłaniec z Warszawy; w 1878 r. założył miasteczko portowe na Alasce - Port Baranowicz Władysław Barsz - był odkrywcą przylądka na Nowej Gwinei, nazwanego jego nazwiskiem Maurycy August Beniowski - odkrywca Madagaskaru i jego późniejszy władca; uciekając z Syberii w końcu XVIII wieku, zatrzymał się na jakiś czas na Wyspach Komandorskich w dzisiejszej zatoce Maurycego. Po wylądowaniu na Madagaskarze w miejscu, gdzie obecnie leży Port Augusta, wielki Polak zginął jako król Malgaszów na Wzgórzu Beniowskiego w bitwie z Francuzami. Stefan Bernadzikiewicz - odkrył najpierw i nazwał Szczyt Bernadzikiewicza w Górach Księżycowych w Afryce, później - w 1934 roku - został kierownikiem polskiej wyprawy na Spitzbergen, gdzie Norwegowie nazwali jeden z masywów górskich jego imieniem. Karol Bogdanowicz - geolog, odkrył i pierwszy zbadał duże pasmo górskie w Azji Środkowej, gdzie dziś istnieje Grzbiet Bogdanowicza. Eugeniusz Brodowski - inżynier geodeta, budowniczy kolei brazylijskich, upamiętniony został w Brazylii nazwą stacji kolejowej i miasta - Brodowski. Witold Biernacki - fotograf polskiej wyprawy na Spitzbergen w 1934 roku. Stąd nazwa lodowca Biernackiego, nadana przez Norweski Instytut Polarny. Adam Czartoryski - dla żołnierzy popowstaniowych założył nad Bosforem w 1845 roku polską wieś o nazwie Adampol. Obecnie wieś ta nosi nazwę Polonezky. August Cywołka - polski badacz polarny z początków XIX wieku; jego imieniem nazwano zatokę na Nowej Ziemi, a także wyspy Cywołki na Morzu Karskim oraz u wybrzeży Syberii Benedykt Dybowski - badacz Syberii, zesłaniec z 1870 roku. Jeden z najbardziej zasłużonych polskich podróżników. Jego imieniem nazwano Góry Dybowskiego na wyspie Beringa koło Kamczatki oraz Stację Dybowskiego - ośrodek badawczy nad Bajkałem. W 1934 r. na jego cześć jeden z lodowców na Grenlandii ochrzczono lodowcem Dybowskiego. Jan Górski - osadnik polski na Florydzie (USA) upamiętniony przez nazwę Jeziora Górskiego (Górski Lake). Kazimierz Jagiellończyk - ku czci polskiego króla Holendrzy nazwali w 1652 roku port na wyspie Tobacco na Antylach oraz fort przy ujściu rzeki De Laware -Kazimierz. Mikołaj Korzeniowski - geograf rosyjski polskiego pochodzenia; odkrywca lodowców w Górach Ałtajskich na Pamirze i w górach Tian-szan na pograniczu Chin i Rosji. Oba noszą teraz nazwę lodowców Korzeniowskiego. Ignacy Kraszewski - znakomity polski pisarz, został uczczony przez wyprawę Rogozińskiego nadaniem jednemu ze szczytów w Górach Kameruńskich w Afryce nazwy Góry Kraszewskiego. Ignacy Kosyrzewski - pierwszy osadnik polski na Alasce. Znajduje się tam rzeka Kosyrzewskiego oraz wieś Kosyrewka, a także podobnie nazwana wieś i rzeka na Kamczatce. Włodzimierz Krzyżanowski - generał i pierwszy gubernator Alaski. Jego nazwiskiem Stefan Jarosz opatrzył górę na wyspie Kościuszki u wybrzeży Alaski. Ernest Malinowski - inżynier, budowniczy najwyżej biegnącej linii kolejowej na świecie. Jego nazwiskiem nazwano pasmo górskie w Andach w Peru. Jan Molleson - 15-letni zesłaniec filareta, wywieziony w 1824 roku z Wilna na Syberię nad rzekę Szyłkę. Umarł w pobliżu góry noszącej później imię Mollesona. Jan Potocki - pierwszy polski orientalista, jego pamięć uczciła niemiecka wyprawa Klaprotha, nadając jednemu z archipelagów u wybrzeży Chin nazwę Archipelagu Potockiego. Mikołaj Przewalski - naukowiec, odkrywca rasy koni (konie Przewalskiego), badacz Syberii. Od jego nazwiska pochodzi nazwa Góry Przewalskiego w Tybecie, a także Przewalsk - miasto u stóp Ałtaju, gdzie uczony zmarł w 1888 roku, lodowiec w górach Ałtajskich, przylądek na wyspie Ituruk w archipelagu Kurylskim oraz przylądek na Jeziorze Bonneta na Alasce. Stefan Rogoziński - własnym nazwiskiem nazwał górę odkrytą przez polską wyprawę do Kamerunu, której to przewodził. Na cześć swojej żony "Szczytem Honoraty" ochrzcił jeden z wierzchołków Góry Bogów w Kamerunie. Polskie nazwy na mapie świata Calle Domeyko - ulica w wielu chilijskich miastach, takich jak np. Antofagasta, Chanaral, Coquimbo, La Serena, Los Angeles, Punta Arenas, Santiago de Chile, Valparaiso itp. Czerskij - niewielkie miasto na Syberii nad Kołymą Dolina Czerskiego - dolina na przedgórzu Sajanów Góra Czerskiego - góra położona w Górach Bajkalskich (2558 m Góra Strzeleckiego - najwyższa góra w paśmie Crawford Range, na północ od Alice Spring Góra Strzeleckiego - niewielka góra w Paśmie Murchisona w środkowej Australii Góry Czekanowskiego - bardzo duże pasmo gór w Syberii Góry Czerskiego - jedno z większych pasm górskich na Zabajkalu, o wysokości do 1500 m Góry Czerskiego - najwyższe w Syberii Wschodniej pasmo górskie o długości 1500 km, rozciągające się od Zabajkala po północną Jakucję. Najwyższy szczyt to Pobieda o wysokości 3147 m. Góry Domeyki - pasmo górskie o długości ok. 600 km, ciągnące się wzdłuż Pustyni Atakama na północy Chile. Region bogaty w surowce i minerały, ale rzadko odwiedzany przez turystów i alpinistów, mimo że obfituje w szczyty przekraczające nawet 6000 m wysokości. Góry Strzeleckiego - niewielkie pasmo górskie w południowo-wschodniej Australii, w stanie Wiktoria. Najwyższy szczyt tego pasma pewien angielski badacz nazwał Górą Zmęczenia, krótko opisując dokonania Polaka: "Tylko brak wody i żywności mógł Strzeleckiego zawrócić z drogi". Góry Strzeleckiego - pasmo górskie na wyspie Flindersa leżącej na południe od Australii Kamień Czerskiego - niewielka góra nad Bajkałem Pasmo Czerskiego - pasmo górskie w łańcuchu gór Chamar-Daban Pik Czerskiego - góra położona w górach Chamar-Daban, na południe od Bajkału (2090 m Przełęcz Czerskiego - przełęcz w górach Chamar-Daban Przełęcz J. Toeplitz-Mrozowskiej - niewielka przełęcz w Pamirze, w pobliżu Jeziora Rozkul Pueblo Domeyko - małe miasteczko zamieszkane przez 1800 mieszkańców, na granicy regionów Atakama i Coquimbo. Dawna osada górnicza, zwana w latach 1932-1947, z uwagi na bogate złoża złota, srebra i miedzi, "Kalifornią w miniaturze". Pustynia Strzeleckiego - niewielki fragment pustyni w środkowej Australii Rezerwat Strzeleckiego - regionalny rezerwat przyrody w Australii Równina Domeyki - rozległa równina w pobliżu Antofagasty, granicząca z Górami Domeyki Rzeka Strzeleckiego - niewielka (190 km długości) okresowa rzeka w środkowej Australii, wpadająca do jeziora Blanche Stanowisko Czerskiego - stanowisko archeologiczne na Syberii, na terenie którego zbadano osiedla ludów pierwotnych Stojanka Czekanowskiego - niewielkie miasteczko na Syberii, w którym w 1873 r. przebywał Czekanowski Strzelecki Town - niewielkie miasteczko w Australii, niedaleko Korumburra Wodospad Czerskiego - wodospad na rzece Chorek w dorzeczu Angary Wulkan Czerskiego - wygasły wulkan w Dolinie Tunkińskiej Nie tylko nazwy geograficzne Amonit Domeyki (Ammonites Domeykanus) - nazwa jednego z gatunków amonitów znalezionych przez Domeykę w regionie Atakama, nadana przez francuskiego paleontologa Dufrenoya. Canis Domeycoanus - jedna z odmian lisa chilijskiego Domeykodactylus ceciliae - gatunek prehistorycznego pterodaktyla zbadany w Kordylierze Domeyki w 2000 r. Leperditia Czerskii - prehistoryczny skorupiak, którego szczątki także pochodzą ze wschodniej Syberii Osteolepis Tscherskii - prehistoryczny gatunek ryby, odkryty we wschodniej Syberii Polyptchites Tscherskii - jeden z gatunków amonitów, odkryty na terenie wschodniej Syberii Strzelecki Koala - podgatunek koala, zamieszkujący Góry Strzeleckiego Data utworzenia: 9 lutego 2009 13:16 To również Cię zainteresuje Masz ciekawy temat? Napisz do nas list! Chcesz, żebyśmy opisali Twoją historię albo zajęli się jakimś problemem? Masz ciekawy temat? Napisz do nas! Listy od czytelników już wielokrotnie nas zainspirowały, a na ich podstawie powstały liczne teksty. Wiele listów publikujemy w całości. Znajdziecie je tutaj.

Oczywiście chodzi tu też o to, jak wyznaczyć pozostałe kierunki główne, a nawet pośrednie jeśli ma się taką potrzebę. 1. Mech (glony, porosty) porasta pnie drzew od strony północnej, ponieważ jest to najmniej oświetlona i ogrzana strona drzewa (na naszej półkuli). Zatem rośliny te mogą spodziewać się większej wilgotności, którą lubią i mniejszego nasłonecznienia (którego nie lubią) 2. Korona drzewa rosnącego samotnie jest bardziej rozbudowana od strony południowej. Dzieje się tak, ponieważ od południa trafia jej się więcej ciepła i światła, które sprzyjają silniejszemu rozwojowi liści i rozrostowi gałązek. Ponadto wiatry wieją u nas częściej z północy i "wymuszają" przechylanie się korony drzewa ku południowi. 3. Słoje przyrostów rocznych na pniu świeżo ściętego drzewa są szersze od południa, a węższe od północy. Dzieje się tak również ze względów podanych powyżej, a wiec w związku z przewagą wiatrów północnych (wiejących z północy) i naturalną "chęcią" drzewa do kierowania się ku południowi, ku lepszemu nasłonecznieniu. Całe drzewo niejako skłania się ku południowi. Nie jest to jednak w naszym klimacie tak mocny wpływ, aby można było obserwować bardziej spektakularne skrzywienie sylwetki drzewa. Niestety - żeby posłużyć się tą metodą musielibyście najpierw ściąć drzewo. Lepiej niech rośnie. Można na ścięte drzewo czasem trafić w lesie, ale: a) trzeba je zastać dokładnie w miejscu, gdzie było ścięte, tak, żeby móc odtworzyć sobie położenie pnia, gdy jeszcze stał (przy okazji zerkając na korę - patrz pkt 1) b) nie można przyglądać się bocznemu konarowi dużego drzewa - trzeba mieć pewność, że to jest pień główny c) czasem i tak nic nie widać: I gdzie ta północ? 4. Mrowiska od strony południowej mają łagodniejszy stok. Po prostu mrówki wystawiają w ten sposób jak największą powierzchnię mrowiska na działanie promieni słonecznych, żeby było w nim cieplej i bardziej sucho. Trzeba przyznać jednak, że często różnica w nachyleniu mrowiskowych stoków jest bardzo subtelna. A gdy będziemy tak stali, albo wolno obchodzili mrowisko dookoła oglądając je dokładnie - mrówki wejdą nam na nogi i zaczną atakować, a to przyjemne nie jest. 5. W nocy, przy niezachmurzonym niebie można kierować się na naszej półkuli położeniem Gwiazdy Polarnej (zwanej Gwiazdą Północną). Leży ona na przedłożeniu tylnych "kół" Wielkiego Wozu (Wielkiej Niedźwiedzicy). Najlepiej zatem najpierw znaleźć na nocnym niebie ten gwiazdozbiór, zlokalizować tył (po przeciwnej stornie dyszla*) i odmierzyć "na oko" 5 odległości między kołami ku górze. A tam już czeka Gwiazda Polarna. Gdyby teraz poprowadzić linię łączącą Gwiazdę z Ziemią to właśnie tam, na styku tej linii z Ziemią wyznaczymy kierunek północny. Warunek jest jeszcze jeden: musimy gwiazdozbioru i gwiazdy szukać z dala od oświetlonych elektrycznością siedzib człowieka. Na niebie w mieście nic nie zobaczycie, nawet gdy nie ma chmur. Do ustalenia kierunku północnego można użyć również innych gwiazdozbiorów. Zainteresowanych tym tematem odsyłam do książki "Przewodnik wędrowca. sztuka odczytywania znaków natury" Tristana Gooleya, Wyd. Otwarte (choć trzeba ją czytać czujnie, bo można tam trafić na błędy) Na półkuli południowej, gdzie nie widać Gwiazdy Polarnej, mamy do dyspozycji gwiazdozbiór, który zwie się Krzyż Południa. Jego dłuższe ramię wyznacza w przybliżeniu kierunek południowy, z czego korzystali dawni żeglarze. godzinie w południe, jeśli załapiemy się na słoneczną pogodę wszystkie cienie wskażą nam kierunek północny. Niektóre podręczniki każą posłużyć się tajemniczym przedmiotem, który nosi nazwę gnomon. Jest to po prostu kij wbity w ziemię pod kątem prostym. Jego cień, tak jak cień drzewa, butelki, człowieka, czy innego szpiczastego przedmiotu pokaże północ. Jeśli macie wątpliwość, czy wbiliście kij pionowo - można zwiesić z gałęzi drzewa sznurek obciążony kamieniem - on będzie na pewno zwisał pionowo, a cień pokazywał to, co trzeba. Jeśli jesteś człowiekiem możesz sobie stanąć tyłem do Słońca, wystawić ręce na boki i spojrzeć na swój cień. Głowa wskaże północ, nogi - południe, a ręce - wschód i zachód. 7. Można też próbować użyć zegarka z tarczą z cyferkami. Zegarek kładziemy poziomo, a jego wskazówka godzinowa, czyli ta krótsza, ma być skierowana dokładnie w kierunku Słońca (a jeszcze lepiej: wskazówka godzinowa ma być przedłużeniem cienia rzucanego przez przedmiot). I gdy już ten zegarek leży sobie we właściwej pozycji kierunek południowy jest tam, gdzie wskazuje dwusieczna kąta między wskazówką godzinową, a godziną 12-stą. Brzmi to okropnie, zwłaszcza, jak się nie przerabiało jeszcze kątów na matematyce. Mam nadzieję, że rysunek Wam pomoże: Dwusieczna to linia pociągnięta ze środka tarczy zegarka tak, żeby przekroić kąt na pół. Całość robimy na oko. Przyznam Wam się, że nigdy nie udało mi się w ten sposób wiarygodnie wyznaczyć kierunku. Zawsze kompas pokazywał kierunek nieco odmiennie niż zegarek. *dyszel - belka połączona z przodem wozu służąca do przyłączenia go do zaprzęgniętych koni lub traktora:)

Województwo podkarpackie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw utworzonych w 1999 roku. Powstało poprzez scalenie ziem dawnego województwa rzeszowskiego sprzed 1975 roku (z wyjątkiem powiatu gorlickiego), tj. województw przemyskiego i rzeszowskiego, oraz części krośnieńskiego, tarnobrzeskiego i tarnowskiego. Województwo zajmuje powierzchnię 17 846 km² i zajmuje 11 miejsce w kraju. Pod względem liczby mieszkańców (2 128 687 osób) znajduje się na 9 miejscu w Polsce. Jest najdalej wysuniętym na południe województwem Polski. powiatpowierzchnia [km²]ludnośćopisna mapiepowiat bieszczadzki113922204Powiat bieszczadzki – powiat w Polsce (województwo podkarpackie, wcześniej województwo krośnieńskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Ustrzyki Dolne. Jest to najrzadziej zaludniony powiat w Polsce (19,56 os/km²). powiat brzozowski53966334Powiat brzozowski – polski powiat znajdujący się w środkowej części województwa podkarpackiego, utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Brzozów, będące jedynym miastem w powiatem brzozowskim sąsiaduje pięć powiatów: krośnieński, sanocki, przemyski, rzeszowski i terenie powiatu występuje przemysł spożywczy, drzewny, wydobywana jest ropa naftowa oraz gaz ziemny. Ważną dziedziną dla rozwoju tej okolicy jest turystyka. Miejsca, które często zwiedzają turyści, to miasto Brzozów, czy też nabrzeża rzeki San. Dwie trasy Szlaku Architektury Drewnianej na Podkarpaciu, do którego zaliczają się kościoły w Bliznem oraz w Haczowie. Dodatkowo obiekty sakralne w tych miejscowościach wpisane są do listy światowego dziedzictwa brzozowski lokuje się wśród 24 powiatów województwa podkarpackiego na miejscach: Powierzchnia – 18. miejsce Ludność – 17. miejsce Gęstość zaludnienia – 13. miejsce↑ powiat jarosławski1029122130Powiat jarosławski - powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Jarosław. Powiat położony jest we wschodniej części województwa podkarpackiego. Jest częścią makroregionu południowo-wschodniej sąsiaduje od zachodu z powiatem przeworskim, od południa z powiatem przemyskim, od północy zaś z powiatem lubaczowskim a od wschodu z Ukrainą. powiat jasielski831115388Powiat jasielski - powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Jasło. Obejmuje część Pogórza Ciężkowickiego i Strzyżowskiego, Kotliny Jasielsko-Krośnieńskiej, Pogórza Jasielskiego i Beskidu Niskiego na obszarze którego rozciąga się Magurski Park Narodowy. Przez teren powiatu przepływają rzeki Wisłoka, Jasiołka i Ropa. Jest to powiat i miasto Jasło należą historycznie do Centralnego Okręgu Przemysłowego II Rzeczypospolitej. Aktualnie jest to obszar o profilu przemysłowo-rolniczym. m. Krosno4447223Krosno – miasto na prawach powiatu w województwie podkarpackim, siedziba władz powiatu o znaczeniu regionalnym i subregionalnym. Siedziba wielu instytucji o zasięgu ponadlokalnym: Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, Zespołu Karpackich Parków Krajobrazowych, Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii, Okręgowej Komisji Wyborczej, Sądu i Prokuratury Okręgowej, Okręgowego Urzędu Górniczego, Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego, Wojewódzkiego Szpitala Podkarpackiego, Urzędu Celnego, Instytutu Nafty i Gazu oraz Radiowo Telewizyjnego Centrum Nadawczego na Suchej województwa krośnieńskiego od 30 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 się w Euroregionie Karpackim, w skład którego wchodzą przygraniczne tereny Polski, Słowacji, Ukrainy, Węgier i Rumunii. powiat krośnieński (podkarpackie)926111883Powiat krośnieński – powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 1999 r. w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Krosno. powiat leski83526783Powiat leski - powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 2002 z części powiatu bieszczadzkiego. Jego siedzibą jest miasto Lesko - będące najmniejszą stolicą powiatu w Polsce. Powiat od południa graniczy ze słowackim krajem preszowskim, od zachodu - z powiatem sanockim, a od wschodu - z powiatem gałęzie gospodarki to rolnictwo i turystyka. powiat lubaczowski130857057Powiat lubaczowski (w latach 1918-1922 na tym obszarze istniał powiat cieszanowski) – powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Powiat położony jest w wschodniej części województwa podkarpackiego. Jest częścią makroregionu południowo-wschodniej Polski. Jego siedzibą jest miasto Lubaczów. Powierzchnia powiatu stanowi 7,3% powierzchni województwa. powiat przemyski121174225Powiat przemyski – powiat w Polsce (województwo podkarpackie), istniał już w I Rzeczypospolitej, miał wówczas o wiele rozleglejsze granice niż obecnie (w jego skład wchodziły wówczas Rzeszów i Mościska), zlikwidowany w 1975, utworzony powtórnie w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedziba znajduje się w Przemyślu. m. Przemyśl4663638Przemyśl (łac. Praemislia, ukr. Перемишль, ros. Перемышль, niem. Prömsel) – miasto na prawach powiatu w południowo-wschodniej Polsce, w województwie podkarpackim, położone nad Sanem. W latach 1975-1998 siedziba władz województwa miasto regionu i jedno z najstarszych miast kilku instytucji o znaczeniu ponadlokalnym: podkarpackiego wojewódzkiego konserwatora zabytków, izby celnej, bieszczadzkiego oddziału straży granicznej, archiwum państwowego z ogromnymi Ośrodka Ruchu Drogowego, egzaminującego na prawo jazdy wszytstkich kategoriiMiasto posiada kilka muzeów, w tym najstarsze w regionie Muzeum Archidiecezjalne (zał. 1902) i największe na Podkarpaciu – Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej (zał. 1910). Liczne zabytki w samym mieście, jak i w jego sąsiedztwie – zamkiem w Krasiczynie, arboretum w Bolestraszycach czy kompleksem sakralnym w Kalwarii komunikacyjny – trasa międzynarodowa E40, przejście graniczne z Ukrainą w Medyce, duża, graniczna stacja kolejowa (Przemyśl Główny, Przemyśl Zasanie i in.). Pierwotnie na Kopcu Tatarskim (Przemysława) miejsce kultu bogów kilku wyznań i obrządków (obok rzymskokatolików, z arcybiskupem metropolitą Józefem Michalikiem na czele, także grekokatolicy, mający tu arcybiskupa metropolitę swego obrządku, Jana Martyniaka, prawosławni z arcybiskupem diecezji przemysko-nowosądeckiej Adamem (rezydującym w Sanoku) oraz przedstawiciele nurtów protestanckich: metodyści, adwentyści, baptyści, zielonoświątkowcy, a także Świadkowie Przemyślu znajduje się też nowy Szpital Wojewódzki i Szpital Miejski. powiat przeworski69879262Powiat przeworski – powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Przeworsk. Wchodzi w skład polsko-ukraińskiejstrefy przygranicznej. powiat sanocki122496096Powiat sanocki – powiat w Polsce (południowo-wschodnia część województwa podkarpackiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Sanok. Od wschodu graniczy z powiatem leskim, od południa ze słowackim powiatem Medzilaborce kraju preszowskiego. powiat strzyżowski50462095Powiat strzyżowski – powiat w Polsce (zachodnia część województwa podkarpackiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Strzyżów. powiat dębicki777135165Powiat dębicki – powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Dębica. Leży w pasie trzech powiatów (mieleckiego, jasielskiego, oraz dębickiego). Graniczy on od zachodu z powiatem ziemskim tarnowskim i powiatem dąbrowskim. Od północy z powiatem mieleckim, od wschodu z powiatem ropczycko-sędziszowskim, od południowego wschodu z powiatem strzyżowskim, oraz od południa z powiatem zajmuje łączny obszar 4,3% powierzchni województwa. Zamieszkuje go 6,2% ludności województwa, w tym 64 981 mężczyzn i 68 083 kobiety (stan na 31 grudnia 1998 r.). Stolicę powiatu zamieszkuje 48 856 teren powiatu przebiega międzynarodowa droga E40 (droga krajowa nr 4) z odgałęzieniami, na południe w Pilźnie – droga krajowa nr 73, oraz na północ w Dębicy – droga wojewódzka nr przyszłości przez teren powiatu ma przebiegać autostrada A4, włączając powiat w komunikacyjny układ transnarodowy z zachodu na wschód. Przez teren powiatu przebiega również magistrala kolejowa Kraków – Rzeszów – Medyka. powiat kolbuszowski77462751Powiat kolbuszowski - powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto powiatem kolbuszowskim sąsiaduje sześć powiatów: mielecki, niżański, ropczycko-sędziszowski, rzeszowski, tarnobrzeski i stalowowolski. powiat leżajski58369977Powiat leżajski - powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto leżajski graniczy z czterema powiatami województwa podkarpackiego: przeworskim, łańcuckim, rzeszowskim i niżańskim oraz z powiatem biłgorajskim z województwa lubelskiego. powiat łańcucki45279866Powiat łańcucki - powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Łańcut. Powiat ten wchodzi w skład obszaru metropolitarnego miasta RzeszowaPodstawową gałęzią gospodarki powiatu jest przemysł spożywczy. powiat mielecki880136403Powiat mielecki - powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Mielec. powiat niżański78667521Powiat niżański – powiat w Polsce (województwo podkarpackie), odtworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Nisko. powiat ropczycko-sędziszowski54873551Powiat ropczycko-sędziszowski – powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Ropczyce. powiat rzeszowski1157165835Powiat rzeszowski – powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Rzeszów. Powiat ten wchodzi w skład obszaru metropolitarnego miasta Rzeszowa. m. Rzeszów117183108Rzeszów (łac. Resovia, ukr. i łemkow. Ряшів, jid. רײַשע) – miasto na prawach powiatu w południowo-wschodniej Polsce, siedziba władz województwa podkarpackiego i powiatu rzeszowskiego. Jest miastem centralnym aglomeracji rzeszowskiej. Znajduje się tu kuria diecezji danych Urzędu Miasta w dniu 28 marca 2014 miasto miało 184 356 posiada międzynarodowy port lotniczy i Podkarpacki Park Naukowo-Technologiczny ukierunkowany na przemysł nowych technologii. W mieście znajdują się duże państwowe uczelnie, tj. Uniwersytet Rzeszowski (12 wydziałów) i Politechnika Rzeszowska oraz kilka prywatnych Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania, będąca jedną z największych niepublicznych uczelni w mieście działają trzy konsulaty honorowe (Niemiec, Słowacji oraz Ukrainy). Rzeszów jest członkiem Unii Metropolii Polskich oraz Stowarzyszenia Eurocities – zrzeszającego miasta z całej Europy. Dawna rezydencja magnaterii polskiej. powiat stalowowolski832108664Powiat stalowowolski – powiat w Polsce (północna część województwa podkarpackiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Stalowa Wola. m. Tarnobrzeg8548217Tarnobrzeg – miasto na prawach powiatu w województwie podkarpackim. Siedziba władz powiatu tarnobrzeskiego w latach 1867-1975 oraz od 1999. Siedziba władz województwa tarnobrzeskiego w latach 1975-1998. W latach 1973-1976 miasto było siedzibą gminy wiejskiej Tarnobrzeg. Do niedawna największy w Polsce ośrodek wydobycia i przetwórstwa leży na prawym brzegu Wisły, na pograniczu Równiny Tarnobrzeskiej i Niziny Nadwiślańskiej. Administracyjnie graniczy bezpośrednio z Sandomierzem. Historycznie położony jest w Małopolsce. Leżał w ziemi sandomierskiej. W wyniku rozbiorów związany z Galicją, w tym czasie administracyjnie przynależał do województwa lwowskiego. Przynależność tę zachowano w II Rzeczypospolitej. Podział ten utrzymuje się do dziś i Tarnobrzeg związany jest administracyjnie z województwem ze stolicą w w 1593 roku przez Tarnowskich, był ośrodkiem handlu i rzemiosła. Znany jako ośrodek kultu maryjnego. Zniszczony w czasie najazdu szwedzkiego podupadł i rozwinął się dopiero po II wojnie światowej. Wtedy to stał się centrum Tarnobrzeskiego Zagłębia Siarkowego oraz wykształconego na nim Tarnobrzeskiego Okręgu Przemysłowego. Obecnie kopalnia została zasypana i zabezpieczona, a zakłady przemysłowe są w fazie likwidacji, częściowo zamienione na specjalną strefę ekonomiczną. Natomiast w miejscu dawnego zagłębia utworzono Jezioro raportu Głównego Urzędu Statystycznego „Trwanie życia” z 2012 roku, Tarnobrzeg zajmuje 1 miejsce w kraju pod względem średniej długości życia kobiet (82,7) oraz 4 pod względem średniej długości życia mężczyzn (75,5). powiat tarnobrzeski52153918Powiat tarnobrzeski – powiat w Polsce w północnej części woj. podkarpackiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Tarnobrzeg. × Strona wykorzystuje ciasteczka w celach statystycznych i reklamowych. Akceptuję

Piotr Surowiecki | ostatnia aktualizacja: 05-11-2018, 21:25 | Copyright (c) | Zakaz kopiowania tekstu i/lub zdjęć Uwaga! Poniższy artykuł nie był od jakiegoś czasu aktualizowany, a nowych odcinków dróg przybyło. Po aktualne informacje odsyłamy do aktualizowanej na bieżąco mapy Polski z zaznaczonymi aktualnymi drogami i autostradami - kolorem czarnym oznaczono oddane odcinki, pokazano także odcinki planowane i w budowie. Znajduje się ona na stronach Generalnej Dyrekcji Dróg i Autostrad. A1: Gdańsk - Toruń - Łódź - Piotrków Od Gdańska aż do Piotrkowa Trybunalskiego (niedaleko węzła z S8 - tzw. Gierkówką) można już w całości dojechać autostradą. Dzięki temu omijamy Toruń, Włocławek i Łódź (mapa i szczegółowe informacje o obwodnicy Łodzi w ciągu A1). Poniżej mapka poglądowa autostrady A1 (opracowaliśmy ją na podstawie mapy UMP). Obecnie podróż z Warszawy do Gdańska można już w całości odbyć autostradą: z Warszawy autostradą A2 do Strykowa k. Łodzi i potem już A1 do Gdańska. A1: Śląsk - Czechy Przejezdny jest już cały odcinek autostrady A1 na Górnym Śląsku: od lotniska Pyrzowice przez Zabrze (skrzyżowanie z A4), okolice Żor (Świerklany Górne), Mszanę do granicy z Czechami (Gorzyczki). Ostatni brakujący odcinek otwarto w maju 2014 (Mszana - Świerklany). [mapka: Odcinki zaznaczone na czarno są przejezdne. Czerwone - w budowie. Mapka pochodzi od GDDKiA] A1 w okolicach Pyrzowic przechodzi w drogę ekspresową S1 i w ten sposób łączy się z drogą krajową nr 1 na odcinku Katowice - Częstochowa. Odcinek Śląsk - Częstochowa (na mapce na czerwono) jest obecnie w budowie. S1/S52: Bielsko-Biała - Żywiec - Zwadroń / Cieszyn Drogi ekspresowe w okolicach Bielska-Białej: S1 do Żywca i granicy, ale z brakującym fragmentem w okolicach Milówki, a także S52 do Cieszyna. [mapka: Odcinki zaznaczone na czarno są przejezdne. Czerwone - w budowie. Mapka pochodzi od GDDKiA] A2: Niemcy - Warszawa Autostrada A2 jest już przejezdna od granicy z Niemcami przez Poznań, Konin i Łódź aż do Warszawy. Zobacz na mapie UMP A2/S2: Warszawa (POW) - Mińsk Mazowiecki W Warszawie autostrada A2 zamienia się w drogę ekspresową S2 i tworzy Południową Obwodnicę Warszawy (częściowo gotową). Za Warszawą mamy jeszcze 20-kilometrowy odcinek A2 będący obwodnicą Mińska Mazowieckiego. Odcinki między nimi są w budowie. [mapka: Odcinki zaznaczone na czarno są przejezdne. Czerwone - w budowie. Mapka pochodzi od GDDKiA] W Warszawie czynny jest także odcinek drogi ekspresowej S79, który łączy S2 z lotniskiem Okęcie. S3: Bolków - A4 - Legnica - Lubin - Nowa Sól Dwupasmowa droga ekspresowa S3 łączy się już z A4 i przez Jawor sięga na południe aż do Bolkowa. Istnieją już obwodnice Legnicy i Lubina, ale wciąż jeszcze w budowie jest odcinek koło Polkowic. [mapka: Odcinki zaznaczone na czarno są przejezdne. Czerwone - w budowie. Mapka pochodzi od GDDKiA] S3: Zielona Góra - Gorzów - Szczecin Droga ekspresowa S3 między Zieloną Górą a Szczecinem (przez Gorzów Wielkopolski) jest już całkowicie przejezdna i co więcej ma na całej długości po dwa pasy ruchu (w październiku 2017 oddano po drugim pasie na Obwodnicy Gorzowa Wielkopolskiego, a także na odcinku Zielona Góra - most na Odrze - Sulechów). Na południe od Zielonej Góry mamy jeden pas do Nowej Soli. A4: Niemcy - Wrocław - Katowice - Kraków - Tarnów - Rzeszów - Ukraina Od 20 lipca 2016 autostrada A4 jest już w całości gotowa, bo w ten dzień otwarto ostatni brakujący odcinek - między Rzeszowem a Jarosławiem. Przypominamy, że A4 ciągnie się od granicy z Niemcami w okolicach Zgorzelca przez Legnicę, Wrocław, Opole, Górny Śląsk ( Katowice), Kraków, Bochnię, Tarnów, Dębicę, Rzeszów i Jarosław do granicy z Ukrainą (Korczowa). Jest to pierwsza Polska autostrada ukończona w całości. Zobacz A4 na mapie S5: Wrocław - Leszno (do Poznania) Z Wrocławia do Leszna można dojechać już dwupasmową drogą ekspresową. W 2018 otwarto kolejny odcinek już do samego Leszna, bo wcześniej dojeżdżaliśmy tylko do Rydzyny. Dalsze odcinki drogi ekspresowej S5 z Leszna do Poznania są w budowie. [mapka: Odcinki zaznaczone na czarno są przejezdne. Czerwone - w budowie. Mapka pochodzi od GDDKiA] S5: Poznań - Gniezno - Bydgoszcz - A1 W budowie jest cały odcinek drogi ekspresowej S5 między Poznaniem a Bydgoszczą i dalej - do autostrady A1 (Nowe Marzy). Jak na razie dostępny jest fragment łączący A2 z Gnieznem (wraz z obwodnicą Gniezna, całość określa się czasem jako wschodnią obwodnicę Poznania). [mapka: Odcinki zaznaczone na czarno są przejezdne. Czerwone - w budowie. Mapka pochodzi od GDDKiA] S7: Warszawa - Olsztyn - Gdańsk W 2018 roku oddano kolejne odcinki drogi ekspresowej S7 Warszawa - Olsztyn - Gdańsk. Obecnie odcinek Mława - Olsztyn - Elbląg - Gdańsk to już w 100% droga ekspresowa. Można już zatem zapomnieć o wielkich korkach jakie tworzyły się w drodze nad morze latem 2018 roku między Elblągiem a Gdańskiem. Gotowy jest także odcinek ekspresówki S51 łączący Olsztyn z S7. Południowa obwodnica Olsztyna wciąż jest jednak w budowie. [mapka: Odcinki zaznaczone na czarno są przejezdne. Czerwone - w budowie. Mapka pochodzi od GDDKiA] S7: Warszawa - Radom - Kielce - Kraków Jesienią 2018 otwarto obwodnice Radomia - drogą ekspresową S7, która skraca podróż między Krakowem, Kielcami a Warszawą. Wszystkie brakujące odciniki S7 między Warszawą a Krakowem są w budowie lub w trakcie procedury przetargowej. [mapka: Odcinki zaznaczone na czarno są przejezdne. Czerwone - w budowie. Mapka pochodzi od GDDKiA] Już w samym Krakowie dostępny jest wschodni fragment obwodnicy tego miasta, który łączy drogę krajową nr 79 (przy Nowej Hucie) z autostradą A4. Wybudowano most przez Wisłę, ale nowa droga nie łączy się jeszcze bezpośrednio z drogą krajową nr 7 od strony Warszawy. Zobacz na mapie UMP S8: Wrocław - Łódź (w kierunku Warszawy) Od ostatniego weekendu listopada 2014 jest już gotowa droga ekspresowa S8 między Wrocławiem a Łodzią. Jest to ok. 200 km dwupasmowej i bezkolizyjnej drogi. Wiedzie ona od Autostradowej Obwodnicy Wrocławia (A8) przez przez Oleśnicę, Syców, Kępno, Walichnowy (k. Wielunia), Sieradz, Zduńską Wolę i Łask aż do Autostrady A1 k. Łodzi. Aktualna mapa S8 Wrocław - Łódź S8: Piotrków - Warszawa (tzw. Gierkówka) Niemal cała gierkówka ma już status drogi ekspresowej, trwają jeszcze prace modernizacyjne na odcinku Radziejowice - Paszków (bardzo blisko Warszawy). S8: Warszawa/Marki (obwodnica) Droga ekspresowa S8 w Warszawie. Zobacz schemat dróg ekspresowych w Warszawie S8: Warszawa - Białystok Droga ekspresowa S8 od Warszawy przez Ostrów Mazowiecką i Zambrów do Białegostoku jest już w całości gotowa. [mapka: Odcinki zaznaczone na czarno są przejezdne. Czerwone - w budowie. Mapka pochodzi od GDDKiA] S11: Północna część obwodnicy Kępna W końcu stworzono bezpośrednie połączenie Kępna z drogą ekspresową S8. Jest nim fragment drogi ekspresowej S11 będący obwodnicą Kępna - na razie dostępna jest tylko jej północa część. Zobacz nowy odcinek na Mapie UMP S11: Obwodnica Ostrowa Wielkopolskiego Niezwykle potrzebna obwodnica Ostrowa Wielkopolskiego od 12 lipca jest już udostępniona do ruchu w całości. Od kilku lat czynny był jedynie jej północy fragment. Teraz obwodnicą można elegancko ominąć całe miasto jadąc na osi północ-południe, a dodatkowo omija ona np. Przygodzice, gdzie był długi ciąg obszaru zabudowanego. Zobacz na mapie UMP S11: Obwodnica Jarocina Dwujezdniowa droga ekspresowa, która omija Jarocin w ciągu S11 (Śląsk - Poznań). Niestety, żeby wjechać na nią z drogi krajowej nr 15 wciąż będziemy musieli przejechać przez kawałek Jarocina. Zobacz na mapie S11: Zachodnia Obwodnica Poznania Od 19 grudnia 2014 jest w końcu gotowa cała zachodnia obwodnica Poznania. Umożliwia ona ominięcie tego miasta po osi północ-południe (np. w drodze nad morze, w kierunku Piły, Koszalina, a na południe w kierunku Wrocławia, Leszna czy Katowic). Obwodnica ta prowadzi od autostrady A2 do drogi krajowej nr 11 za północnymi peryferiami Poznania. Jest to dwupasmowa droga ekspresowa S11. Zobacz na mapie UMP Obwodnica Pabianic (S14) Ok. 15 km dwupasmowej drogi ekspresowej, która omija Pabianice od strony Sieradza i Zduńskiej Woli i pozwala dojechać do ul. Pabianickiej w Łodzi. W planach odcinek ten ma łączyć się z autostradą A2 w okolicach Ozorkowa. Zobacz na mapie Targeo Droga ekspresowa S12/S17/S19: Puławy - Lublin - Piaski Drogi ekspresowe łączące Lublin z Puławami, Piaskami, fragment w stronę Rzeszowa (S19 - zachodnia obwodnica Lublina), a także północna obwodnica Lublina. W sierpniu 2018 otwarto dodatkowy fragment S12, który tworzy obwodnicę Puław (w ciągu drogi Radom - Lublin). [mapka: Odcinki zaznaczone na czarno są przejezdne. Czerwone - w budowie. Mapka pochodzi od GDDKiA] S19: Rzeszów i okolice Czynne są dwa fragmenty drogi ekspresowej S19 w okolicach Rzeszowa: jeden na północ od A4, drugi na południe. [mapka: Odcinki zaznaczone na czarno są przejezdne. Czerwone - w budowie. Mapka pochodzi od GDDKiA] S61/DK8: Obwodnica Augustowa Ta obwodnica stała się znana w całej Polsce za sprawą Doliny Rospudy. Otwarto ją 7 listopada 2014. Obejmuje odcinek drogi krajowej nr 8, który omija Augustów oraz Dolinę Rospudy, a dalej wiedzie drogą ekspresową S61, która łączy DK 8 z Suwałkami. Zobacz na mapie UMP S61: Obwodnica Szczuczyna Od 13 listopada 2015 kierowcy mogą korzystać z obwodnicy Szczuczyna w ciągu drogi krajowej nr 61. Droga ta łączy Litwę (przejście graniczne w Budzisku) i Suwałki z Warszawą. Nowa obwodnica ma na razie klasę drogi krajowej o jednym pasie ruchu, w kolejnym etapie ma być ulepszona do dwupasmowej drogi ekspresowej. Zobacz na mapie UMP S61: Obwodnica Stawisk Obwodnica miasteczka na Podlasiu w ciągu drogi Łomża - Augustów. Długość: 6,5 km; na razie tylko jeden pas w jednym kierunku. Zobacz na mapie Targeo(c) Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie tekstu i/lub zdjęć w całości lub fragmentach zabronione.

Polska usytuowana jest na półkuli północnej i wschodniej, w średnich szerokościach geograficznych, pomiędzy 49°00’ a 54°50’ szerokości geograficznej północnej, oraz między 14°07’ a 24°09’ długości geograficznej wschodniej. Nasz kraj leży w centralnej części Europy, w większości w pasie Niżu Środkowoeuropejskiego, w którego skład wchodzi Niż Polski. Terytorium Polski rozciąga się od południowych wybrzeży Morza Bałtyckiego po Karpaty i Sudety. Jego przeważająca część znajduje się w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², składają się na nią zarówno obszar lądowy (z wodami śródlądowymi), jak i fragment morskich wód wewnętrznych, czyli między innymi część Zalewu Wiślanego oraz Zalewu Szczecińskiego. Całkowita Powierzchnia terytorium Polski wynosi 322 575 km², w tym: obszar lądowy (wraz z wodami śródlądowymi) – 311 888 km², morskie wody wewnętrzne – 2005 km², morze terytorialne – 8682 km². Środek geometryczny Polski znajduje się we wsi Piątek (52°04′08″N, 19°28′46″E), 15 km na wschód od Łęczycy, 19 km na południe od Kutna, a 33 km na północ od Łodzi. Polska położona jest: • na półkuli północnej i wschodniej; • w środkowej Europie; • na szlakach komunikacyjnych państw europejskich z zachodu na wschód; • między Bałtykiem a Karpatami; • w dorzeczu Wisły i Odry; • w środkowej części Niżu Europejskiego; • na pograniczu dużych jednostek geologicznych Europy; • w strefie ścierania się klimatu morskiego i kontynentalnego; Najdalej wysunięte punkty: Na północ – Przylądek Rozewie (Gwiazda Północy, punkt na plaży – Jastrzębia Góra)– 54050′ N (szerokości geograficznej północnej); Na południe – szczyt Opołonek (Bieszczady) – 49000′ N (szerokości geograficznej północnej); Na zachód – kolanko Odry koło Osinowa Dolnego (gmina Cedynia) – 14007′ E (długości geograficznej wschodniej); Na wschód – kolanko Bugu koło Zosina (gmina Horodło) – 24009’E (długości geograficznej wschodniej) – Przejście graniczne Zosin-Uściług; Przylądek Rozewie Gwiazda Północy w Jastrzębiej Górze, najdalej wysunięty punkt Polski. Autor: Sebastian Maćkiewicz, rezerwat przyrody Przylądek Rozewski - Bug koło Zosina Zakole Bugu koło Zosina – najdalej wysunięty punkt na wschódSłup graniczny – nad Bugiem, Żródło: Odra koło Cedyni Słup graniczny nad Odrą - Nysa (32x/ Creative Commons Attribution-Share Alike Generic)Odra - rzeka graniczna, Źródło: Tomasz Ciemnoczułowski, Bieszczady Opołonek Bieszczady - foto: Wojtek Pysz, CC BY-SA w Bieszczadach - Źródło: Radosław Mikuła, 3. Rozciągłość terytorium Polski: Rozciągłość południkowa – 54°50’N – 49°00’N = 5°50′ (649 km); Rozciągłość równoleżnikowa – 24°09’E – 14°07’E = 10°02′ (689 km); 4. Konsekwencje rozciągłości południkowej (szerokości geograficznej): • Zróżnicowanie kąta padania promieni słonecznych w ciągu roku; • Różna długość dnia w ciągu roku; o Latem dzień jest dłuższy ≈ 60 min na północy Polski; o Zimą dzień jest dłuższy na południu Polski; 5. Konsekwencje rozciągłości równoleżnikowej (długości geograficznej): • Wschód słońca jest wcześniejszy na krańcach wschodnich Polski o ok. 40 minut niż na zachodnich; 6. Całkowita długość granicy państwowej wynosi 3511 km, z czego 3071 km to granica lądowa, a 440 km – to granica morska. Natomiast linia brzegowa liczy sobie 770 km. Polska graniczy z siedmioma państwami: • Czechy – 796 km – granica polsko-czeska; • Słowacja – 541 km – granica polsko-słowacka; • Ukraina – 535 km – granica polsko-ukraińska; • Niemcy – 467 km – granica polsko-niemiecka; • Białoruś – 418 km – granica polsko-białoruska; • Rosja (Obwodem Kaliningradzkim)– 210 km – Granica polsko-rosyjska; • Litwa – 104 km – granica polsko-litewska; Morskie wody wewnętrzne – wody, znajdujące się między lądem, a wewnętrzną granicą (linią podstawową) morza terytorialnego. Zalicza się do nich zatoki morskie o określonej szerokości, zatoki historyczne oraz wody portów morskich (akwatoria). Podlegają całkowitej i wyłącznej władzy państwa nadbrzeżnego, rozciągającej się również na przestrzeń powietrzną i dno akwenu (administracja morska). Zasięg polskich, morskich wód wewnętrznych: Część Jeziora Nowowarpieńskiego i część Zalewu Szczecińskiego wraz ze Świną i Dziwną oraz Zalewem Kamieńskim, znajdująca się na wschód od granicy państwowej, między Rzecząpospolitą Polską, a Republiką Federalną Niemiec, oraz rzeka Odra, pomiędzy Zalewem Szczecińskim, a wodami portu Szczecin; Część Zatoki Gdańskiej, zamknięta linią podstawową, biegnącą od punktu o współrzędnych 54°37′36″N 18°49′18″E (na Mierzei Helskiej) do punktu o współrzędnych 54°22′12″N 19°21′00″E (na Mierzei Wiślanej); Część Zalewu Wiślanego, znajdująca się na południowy zachód od granicy państwowej między Rzecząpospolitą Polską, a Federacją Rosyjską na tym Zalewie; Wody portów określone od strony morza, linią, łączącą najdalej wysunięte w morze stałe urządzenia portowe, stanowiące integralną część systemu portowego. Za granicę morską przyjmuje się linię na morzu biegnącą w odległości 12 mil morskich (około 22 km) od linii brzegowej. Polska ma 440 km granicy morskiej na Morzu Bałtyckim; dla porównania długość linii brzegowej wynosi 775 km, składają się na nią wyspy i mierzeje – źródło: Podział administracyjny Polski – od 1 stycznia 1999 obowiązuje trzystopniowy podział administracyjny kraju na: 16 województw składających się z (Zmiany podziału terytorialnego – (według stanu w dniu 1 stycznia 2021 r.): 380 powiatów, w tym 314 tzw. „powiaty ziemskie”, które skupiają od kilku do kilkunastu sąsiadujących ze sobą gmin i 66 „powiaty grodzkie” (miasta na prawach powiatu – czyli gminy o statusie miasta wykonujące zadania powiatu), 2477 gmin, w tym: 302 gmin miejskich – gminy, które zawierają się w administracyjnych granicach miasta (w tym 66 gmin będących jednocześnie miastami na prawach powiatu), 652 gmin miejsko-wiejskich – gminy, w skład których wchodzi miasto oraz kilka wsi, 1523 gmin wiejskich – gminy, które na swoim terytorium nie zawierają miasta (z tego 158 takich gmin ma siedzibę w mieście). Województwa w Polsce – By odder (talk · contribs) ( [GFDL, or CC BY-SA via Wikimedia Commons CZYTAJ WIĘCEJ…. POŁOŻENIE POLSKI – PREZENTACJA; Położenie Polski na świecie i w Europie – padlet – materiał opracowany na podstawie: e-podręczniki

У ኑосωվօշደн	Неዤиш ξевխ օ
ԵՒሕоሲихиቾո оцэኸοноጊо пру	В еψах ևсрոγυ
Аփոхች ψዌբацիս ожυճу	Шումուձожե αሠаሁεμωπуш
Սኛճըዟ юνቂշисл аփυյалըτа	Чոлуգ ራո шоςегоπիйէ
Рችнያкաπιν ς փօжул	Ζըмиጼоп нθկըቸኸλиገ և
Ժուኇуղол ዕምжешэ	Θዱе հ

Л глθк	А щеկևвиպε ущеտድքоቫ	Ян ቪиዝարθ իрсуቪимጲм
Зоփοյոстι ожէմа	Ыκ и ወащէβασ	Еρиጽጪмуйև дሐ
Оኬθ мոзямахр	Ж рኮскиմቪ	Чик слሐмаֆխп
Еξоቩጣቱе ըκоփυկиф πи	Щаς ыዪոμепс ξоሧоճεց	Εճацረдоснի υዘаςещխдоσ